Sociaal en economische context

Het Bauhaus is ontstaan in een tijd die als revolutionair werd ervaren. Het keizerrijk Duitsland was ingestort en de Eerste Wereldoorlog was geweest.

Als gevolg van deze oorlog veranderende er veel. Er was veel schade en de economie stortte in. Onder andere Duitsland leed onder een zware schuldenlast. Ook door het gebrek aan vertrouwen tussen de landen duurde de Grote Crisis langer dan nodig zou zijn. Veel valuta devalueerde. De geallieerden legden in de vrede van Versailles de Centralen harde vredesvoorwaarden op. Onder andere werd bijvoorbeeld van Duitsland grote stukken land afgepakt, kolonies werden weggegeven en men mocht geen leger meer hebben.

Een ander gevolg was dat het feminisme een impuls kreeg. Omdat vrouwen in de oorlog het fabriekswerk hadden gedaan waren ze er achter gekomen dat zij ook mannenwerk konden doen, ze zouden hun positie niet zomaar meer opgeven. Verder kwamen er autoritaire ideologien op zoals het communisme en fascisme. Dit kwam mede door verbitterde veteranen die hun plek in de maatschappij niet meer konden vinden. Hierdoor ontstonden er ook knokploegen. Deze knokploegen gingen vechtpartijen aan met tegenstanders van het regime of iemand willekeurig wiens gezicht hen niet aanstond. Dit was het begin van de brutalisering van de samenleving.

De ideen van de Russische Oktoberrevolutie had een grote invloed op het beeld van de maatschappij. Deze begon toen in april 1917 Lenin terug Rusland in werd gesmokkeld door de Duitsers. De bedoeling was om Rusland hiermee te verzwakken in de Eerste Wereldoorlog. Toen stelde Lenin de aprilstellingen:

  • alle grond aan de boeren
  • alle macht aan de sovjets
  • alle fabrieken aan de arbeiders
  • vrede met Duitsland

In de nacht van 25 oktober (volgens de toen in Rusland geldende Juliaanse kalender) kwamen de bolsjewieken in opstand bij het Winterpaleis van de Tsaar. De opstandige troepen bezetten vervolgens dit paleis en andere strategische plaatsen in Petrograd. Vervolgens capituleerde de Kerenski-regering. Een nieuwe regering werd benoemd door het congres der Sovjets. Lenin, de leider van de bolsjewieken, werd benoemd tot voorzitter van deze nieuwe Raad van Volkscommissarissen.

Veel mensen in Duitsland voelden zich ook geroepen zich als leider op te werpen bij de opbouw van een betere toekomst.

De omstandigheden voor de mensen toen waren slecht. In de jaren 1919-1923 werd Duitsland geteisterd door regeringscrises, hongersnood, linkse en rechtse rebellie, ziekten en inflatie.

Veel mensen waren werkloos en brood koste door de inflatie een vermogen. Voor de gewone mensen was deze tijd vreselijk. Waarschijnlijk zijn er honderdduizenden mensen omgekomen door de honger.

De context in de kunst

Al voor de Eerste Wereldoorlog was er een verandering ontstaan in de kunst. Het nieuwe wereldbeeld werd gevormd door zuivere gevoelens, oorspronkelijkheid, uitdrukkingskracht en een universeler symbolisch denken en voelen. Vooral het verschil tussen schone en toegepaste kunsten was verouderd, en dus was de scheiding tussen kunst en ambacht opgeheven. Er ontstonden plannen om de oude kunstacademies af te schaffen of met scholen voor toegepaste kunst te verbinden. Veel koersbepalende meesters van het Modernisme waren voormalig studenten van scholen voor toegepaste kunst.

Er waren verschillende avant-garde stromingen ontstaan:

Expressionisme Bij deze kunststroom ligt de nadruk op het uitdrukking geven aan gevoel. Er is weinig aandacht voor de geldende regels en wetten in de kunst, want die staan de directe uitdrukking alleen maar in de weg. Kenmerken die vaak terug komen zijn: felle kleuren, grillige beelden, slordig geschilderd, plat vlak en geen goed perspectief.

Dadasme Dit is een artistieke beweging. Ze stelen de vraag 'wat is kunst?'. Ze benadrukken toeval, spontaniteit en absurditeit. Ze keren zich af van theorie, het burgerlijke en het intellectuele. Deze stroming stelt de geldende definitie voor kunst ter discussie.

De Stijl Dit is een groep Nederlandse kunstenaars. De Stijl wordt gekenmerkt door het gebruik van primaire kleuren in combinatie met wit, zwart en grijs. Ze gebruikten vooral rechte lijnen. De leden van De Stijl zochten naar een pure representatie van de werkelijkheid om zodoende een universele stijl te scheppen. Men streefde naar zo groot mogelijke eenvoud en abstractie.

Het Nieuwe bouwen Deze stroming is benvloed door het Bauhaus. Ze introduceren een nieuwe functionele bouwstijl. Glas, staal en beton spelen hier een grote rol in. Er wordt rekening gehouden met sociale, economische en technische mogelijkheden. Er werd geprobeerd een zo groot mogelijke transparantie te verwezenlijken.

Echter kwamen deze stromingen nog helemaal niet overeen met de situatie van de mensen in die tijd. Ze waren hun tijd voor. Ze verzetten zich tegen geldende maatschappelijke en culturele orde.

Ontstaan Bauhaus + ontwikkelingen binnen het Bauhaus

Vanaf 1915 voerde Walter Gropius een briefwisseling met de leiding van de in Weimar door Henry van der Velde opgerichte en geleide kunstnijverheidsacademie. Van der Velde was afgetreden aan het begin van de Eerste Wereldoorlog en August Endell zag in Walter Gropius een geschikte opvolger. In 1919 voegt Gropius zijn school samen met de Grossherzoglich-Schsische Kunstgewerbeschule tot het nieuwe Staatliches Bauhaus Weimar. Hiermee ontstond het Bauhaus. Gropius vond dat kunstenaars en architecten niet alleen de praktijk maar ook de theorie van het vak moesten beheersen. Ook was hij een voorstander van teamwork bij het bouwen en maken van meubels, potten en bij alle andere kunstvormen die met architectuur te maken hebben.

Op de school werd les gegeven op een vernieuwende manier. De studenten dienden zelf hun creativiteit uit te vinden door te werken met uiteenlopende materialen.

In 1925 verhuisde het Bauhaus naar Dessau. Daar werd een nieuwe school gebouwd ontworpen door Gropius. Het molenwiekpatroon zorgde voor verschillende gebouwen met ieder een eigen functie. Hier ging de school ook nieuwe vormen aanbieden in de industrile vormgeving, zoals als: reclametechnieken, fotografie, typografie en

tentoonstellingproblematiek.

In 1928 volgt Hannes Meyer Gropius op en later in 1930 wordt die weer opgevolgd door Ludwig Mies van der Rohe.

Met de opkomst van het nationaalsocialisme werd het Bauhaus opgedoekt. Het Bauhaus verdeed niet aan de eisen die de Nazi's stelden aan kunst. Het Bauhaus was namelijk modernistisch. Deze kunst was volgens de nazi's een product van 'waanzin, onbeschaamdheid, onvermogen en verwording'. De kunst die wel toegestaan was, was het sociaal realisme. De kunst moest realistisch zijn en Germaanse trekjes vertonen. In feite moest het een ideaal beeld van het Germaanse volk weerspiegelen.

Na 1933 zijn de leerlingen zich gaan verspreiden over de westerse wereld, vooral de Verenigde Staten was populair. Na de Tweede Wereldoorlog probeerde oud Bauhaus student Max Bill het Bauhaus voort te zetten in Ulm, maar deze school werd in 1968 al opgeheven. Het was dus geen succes meer geworden.

Uitgangspunten Bauhaus

"Het idee uit de catastrofe van de eerste wereldoorlog een nieuwe mens te laten ontstaan. Een schepsel dat, begiftigd met vele en veelzijdige zintuigen en geschoold door de beste kunstenaars, vormgevers en architecten van zijn tijd, in staat zou zijn het heden en de toekomst van een moderne eeuw uit te vinden." Dat is de visie die Walter Gropius gaf in 1919 met als titel Bauhaus. Gropius en de mensen van het Bauhaus wilden de samenleving een ander gezicht geven en een spannend, modern gebouw oprichten dat vooral ook rationeel een nieuwe richting aangaf. Bauhaus deed in zijn ateliers en werkplaatsen een poging de mens en zijn leefgebied tot een zo groot mogelijke beschaving op te voeden. Vele docenten en studenten geloven dat een betere architectuur en woonomgeving mensen beter laat worden, en dat zou uiteindelijk leiden tot een betere wereld. Zodra mensen in luchtige, zonnige ruimtes wonen, zouden ze als vanzelf anders gaan leven, meer solidair en gelukkig.

Het verschil tussen schone en toegepaste kunsten was verouderd, en dus was de scheiding tussen kunst en ambacht opgeheven. Er ontstonden plannen om de oude kunstacademies af te schaffen of met scholen voor toegepaste kunst te verbinden. Veel koersbepalende meesters van het Modernisme waren voormalig studenten van scholen voor toegepaste kunst.

Door de samenwerking van verschillende kunstdisciplines probeerde men tot nieuwe vormen en oplossingen te komen. Het doel van het Bauhaus was diverse kunstdisciplines te bundelen, zodat uiteindelijk een nieuwe Architectuur zou ontstaan. In deze nieuwe bouwkunst zouden er geen grenzen bestaan tussen structuur en decoratie. In feite moest alles een geheel zijn. Ook moesten de ontworpen gebruiksvoorwerpen in de industrie gemaakt kunnen worden. De producten pasten bij de architectuur en waren er niet ondergeschikt aan. Ze probeerden eenvoudiger te werken, meer gericht op het materiaal. Men werkte doelmatiger.

Het Bauhaus is dus een kunst opleiding. Echter wou het Bauhaus vanaf het begin af aan geen kunstacademie zijn. Het wou een vrijplaats zijn voor ongebonden kunst.

De docent mocht niet zijn visie op de leerling drukken, dat belette de vrijheid van de student. De lesmethode was even belangrijk als de docent zelf. Dit brak met het beeld daarvoor waar de studenten gedurende hun studie bezig waren de stijl van hun leraar 'na te apen'. Dit was dan ook vaak een klassieke stijl. De lesmethodes op het Bauhaus waren dan ook anders dan daarvoor. Er werden hele studies naar materiaal gemaakt. Studenten moesten de textuur van verschillende materialen voelen met gesloten ogen. De studenten vonden uit dat hout vezelig, droog, ruw of geschroefd is en dat ijzer hard, zwaar glanzend of mat kan zijn. Verder onderzochten ze met welke middelen de textuureigenschappen het beste konden worden afgebeeld.

Ze trachten te experimenteren en zich te trainen in 'constructief denken'. De studenten waren verplichting zich eerst op de functie te richten en niet op de uiterlijke vorm. Men leerde door de uiterlijke vorm heen te dringen. Studenten zouden vooruit komen door het onbekommerd experimenteren met materialen, waarbij ze tot onconventionele oplossingen kwamen voor zowel functionele als esthetische doeleinden.

Een leraar op het Bauhaus was Johannes Itten. Itten had een systeem van oefeningen opgebouwd. De studenten moesten verschillende opdrachten doen: lijn-, toon-, en materiaalstudies, compositie en structuur oefeningen, expressieve en constructieve oefeningen, licht donker analyses van werken van oude meesters, analytische en ritmische teken oefeningen, toonnuances ontwikkelen enz. Hij wist heel veel uit zijn leerlingen te halen op creatief gebied. Wat wij nu nog steeds van hem kennen zijn zijn studies over kleur, de kleurencirkel van Itten.

Verassend was het grote aantal vrouwelijke studenten op de kunstacademie. Deze kregen ook een belangrijke rol in de verschillende ateliers. Zo was er Marianne Brandt die veel invloed heeft gehad op het metaal atelier. Daar werd ze uiteindelijk ook hoofd van. Eerst werd ze niet gewaardeerd maar later werd ze als groot talent gezien en juist gestimuleerd.

De studenten waren gefocust op de basisvormen en primaire kleuren. Ze maakten gebruik van uiteen lopende materialen door de vele studies die ernaar werden gedaan. De meubels en gebruiksvoorwerpen waren strak van lijn, eenvoudig van vorm en zeer functioneel.

Vorm: Breuer zag de constructie van zijn meubelstukken altijd als een soort elementair onderdeel van de architectuur. Ze verheldere elkaar. De gebouwen waren niet meer massief, dus zijn stoelen werden ook steeds luchtiger. Het is een vrij vierkante stoel met gebogen stalen buizen met daar tussen repen stof/leer. De stoel was in negen stukken te verdelen en daardoor makelijk te transporteren

Kleur: De kleur was oorspronkelijk grijs. Tegenwoordig zie je hem veel in zwart maar ook in wit en andere kleuren is hij te krijgen. Het ging vooral om de symbolische kracht die uitging van de glanzende en elegante lijnen van het gebogen staal.

Materiaal: De stoel is gemaakt van vernikkelde stalen buizen en de zitting -, rug- en armsteunen zijn van banen grijze stof en later van leer. Het onderstel was geinspireerd op een fiets. Het was revolutionair gebruik van materialen in die tijd. Vanaf het begin was de materiaal keuze van Breuer gericht op de industrile serieproductie.

Functie: deze stoel neemt met zijn massa geen on nodige ruimte in. Het is een doorschijnende stoel. Het is een lichte stoel. Breuer wou tot heldere oplossingen komen bij het maken van zijn meubels. De stoel is een club stoel. Het moest de met kussens bedekte dergelijke meubelstukken vervangen door de optische transparantie en lichtheid van de nieuwe constructie.

Vorm: Brandt wees een omheen verzonnen vorm van een lamp (zoals een lampenkap) af en plaatste de gloeilamp zelf op de voorgrond. Het heeft 3 poten die hier aan een plaat van metaal zitten, maar in het atelier werden ze rechtstreeks op het plafon geplaatst en bij het origineel zat er een plafondplaat van donker gelakt hout onder. In het begin werd er gezegd dat de lamp zo veel te fel licht zou geven, later werd er hier op terug gekomen.

Kleur: Een witte bol met ijzeren poten. Neutrale kleur want het gaat niet om het object maar om de functie.

Materiaal: Messing of vernikkeld messing en Opaalglas.

Functie: Het is een industrieel ontwerp. Het is natuurlijk bedoeld om te verlichten en wel vanaf het plafon. Brandt wou vooral de functie centraal stellen en niet zozeer de vorm. De vorm is ontstaan door de functie. Het is gemaakt voor de massa, maar de massa hoeft het niet mooi te vinden.

Ikea

Context

Sociale en economische context

Ikea is opgericht in 1943 wat tijdens de Tweede Wereldoorlog was. In de Tweede Wereldoorlog was Zweden neutraal. Deze houding was echter nogal omstreden. Ze leverden wel ijzererts aan Nazi Duitsland en ze stonden ook toe dat Duitse troepen vanuit Noorwegen over Zweeds grondgebied reisden. Maar aan de andere kant leverden ze ook brood aan het Rode Kruis tijdens de Hongerwinter van 1944-45. Omdat Zweden niet rechtstreeks bij de Tweede Wereldoorlog betrokken was had men niet veel last van verwoestingen. Doorvoor in de plaats ging Zweden door met het opbouwen van een verzorgingsstaat. Dit was wel mede mogelijk gemaakt door de verhoogde belastingen.

Een verzorgingsstaat is een sociaal systeem waarin de staat primaire verantwoordelijkheid draagt voor het welzijn van zijn burgers. Vooral in de gezondheidszorg, onderwijs, werkgelegenheid en sociale zekerheid. Zweden geeft nu nog steeds 58,2% van het BBP uit aan algemene overheidsuitgaven, wat duidt op een duidelijke verzorgingsstaat.

Door de verzorgingsstaat kwamen er enorme technische verbeteringen in transport. Hierdoor was Zweden in staat om zijn natuurlijke hulpbronnen optimaal te gebruiken en dit werden dan ook belangrijke export producten. Hier gaat het voornamelijk over hout en ijzererts.

In Scandinavi is vrij weinig licht en wonen mensen overwegend in steden en in een stedelijk buitenwereld. Verder zijn deze landen dun bevolkt en is het huis dus heel belangrijk. Deze moest dan ook afgestemd zijn op zijn gebruikers. In Scandinavische landen houdt men van lichte, vriendelijk aandoende materialen en strakke vormen. Dit helpt om maximaal licht te verkrijgen.

Kunst context

Design was in deze tijd alleen nog maar beschikbaar voor de elite. Het was duur en daardoor niet bereikbaar voor de gewone mens. Bauhaus had een poging gedaan het voor de gewone mens te maken maar dit is mislukt. Ook hun werk bleef voor een geselecteerde groep mensen.

Ook toen Ikea ontstond waren de avant-garde stromingen nog een grote invloed op de kunst. Dit is echter in de tijd van Nazi Duitsland en dus werd daar alle moderne kunst geweerd. En verdwenen alle grote modernisten naar New York City om daar het modernisme verder te ontwikkelen.

Ontstaan + ontwikkelingen binnen Ikea

Ikea is in 1943 opgericht door de Zweed Ingvar Kamprad. Deze was op dat moment 17 jaar oud en had al wat geld gespaard door kleinschalige verkoop van producten aan boeren in de buurt. Hij begon een bedrijfje met geld dat hij als eindexamencadeau kreeg van zijn vader. Als naam koos hij IKEA; een samenstelling van de initialen van de oprichter (I.K) en de eerste letters van Elmtaryd en Agunnaryd (E.A.), naar de boerderij en het dorp waar hij opgroeide.

Carl Larsson is de geestelijke voorvader van Ikea. Dit was een schilder uit Zweden. Hij kreeg na het huwelijk met Karin Berg een oud houten huis op het platteland van Zweden. Larsson richtte het zo in als zij zelf mooi vonden. Harmonisch op elkaar afgestelde kleuren, en een combinatie van traditioneel en modern. Door het schaarse gebruik van meubels leken de ruimtes ruimer. Het echtpaar gebruikte vooral veel hout. Het huis mocht gezien worden en daar zorgde Larsson ook voor. Er verschenen prenten in boekvorm, om andere mensen een voorbeeld te geven.

Voor de oprichter Ingvar Kamprad zat de handelsgeest er al vroeg in. Zo komt hij er op vijf jarige leeftijd achter dat hij in Stockholm grote partijen lucifers goedkoop kan inslaan en ze met winst weer los door kan verkopen. Hij breidt zijn assortiment in de loop der tijd uit met bloemzaadjes, ansichtkaarten, kerstversieringen en later potloden en pennen.

In 1943 richtte Ingvar Kamprad het bedrijf Ikea op en vanaf 1945 wordt het bedrijf echt groot en gaat het adverteren in lokale kranten. Vanaf 1948 gaat hij meubels verkopen die gemaakt zijn door meubelmakers in de buurt en al snel breidt het assortiment zich uit. Al in 1951 verschijnt de eerste Ikea catalogus, die nu nog steeds wordt gedrukt. Het is echter pas in 1953 dat de eerste showroom geopend wordt om klanten te laten zien en voelen wat ze aanschaffen. Dit was nodig omdat er concurrentie kwam.

In 1956 besluit Ikea om zelf meubels te maken omdat concurrenten Ikea proberen te boycotten. In deze tijd wordt voor het eerste gekeken naar de mogelijkheid van platte pakketten. Dit is erg belangrijk in de uitgangspunten van Ikea. Vervolgens ontstaan er Ikea warenhuizen waar men later ook kan eten en in 1963 wordt de eerste Ikea vestiging buiten Zweden geopend, namelijk in Noorwegen.

Ikea experimenteert verder met goedkope materialen en er komen steeds meer vestigingen bij en ook het zelfbedieningsmagazijn doet zijn intreden. Ook worden milieu overwegingen meegenomen in hun uitgangspunten.

Tegenwoordig staat Ingvar Kamprad niet meer aan het hoofd van Ikea, zijn familie heeft echter nog steeds de touwtjes in handen achter de schermen van het bedrijf.

Uitgangspunten Ikea

De oprichter (Ingvar Kamprad) heeft het doel van zijn onderneming beschreven. Hij zei: "we willen een breed assortiment van mooi vormgegeven en functionele woonartikelen aanbieden tegen prijzen, die zo laag zijn, dat zoveel mogelijk mensen het zich kunnen veroorloven ze te kopen."

Er werd aan de medewerkers opgedragen er alles aan te doen om de prijzen laag te houden. Ikea moest het gunstigst uit de bus komen. Dit betekend dat als ze zien dat een concurrent een zelfde soort product voor minder verkoopt dat Ikea hun prijs naar beneden doet. Gemiddeld daalt de prijs bij Ikea altijd.

Ikea werkt vanuit de prijs. Dat betekend dat eerst wordt bepaald hoe duur het product wordt en dan pas wordt het product ontwikkeld. Het is een stuk lastiger om een mooi vormgegeven en functioneel product te ontwerpen met een beperkte mogelijk qua prijs. Om dit mogelijk te maken wordt er veel gevraagd van de ontwerpers. Zo worden ze uitgedaagd om nieuwe productie methodes te bedenken. Er wordt gekeken naar alternatieve productiemethoden. Een voorbeeld hiervan is het LACK tafeltje. Dit tafeltje is ontstaan door een bezoek aan een deurenfabriek. Deze fabriek maakte gebruik van board-on-frame techniek. Dit betekend dat de houtvellen over een honingraardkern wordt gelegd, wat het stevig maakt ondanks het minimale gebruik van hout. Ikea werkt dus samen met leveranciers die daarvoor geen meubels produceerden. Zo werd een tafel met een metalen onderstel gemaakt door een bedrijf dat winkelwagentjes produceert, en een plastic stoel in een bedrijf dat normaal plastic emmers produceert.

De meubels van Ikea zijn er niet voor gemaakt om je hele leven lang mee te gaan. Ikea wilt juist dat je vaak je huis aanpast. Klanten vonden dat Ikea meubelen zich goed lieten combineren. Meubels kom men makkelijker vervangen. Critici betreuren dat meubels dankzij Ikea voor veel mensen modieuze wegwerpartikelen zijn geworden. Niemand zal nog een meubelstuk kopen om het vervolgens door te geven aan de kinderen zoals eerst het geval was. Dat is nu nauwelijks meer voor te stellen.

Wat een belangrijke voorwaarde is voor de lage verkoopprijs is dat de meubels zo plat mogelijk verpakt worden. Dat is niet alleen zodat de consumenten het makkelijk mee naar huis kunnen nemen en het vervolgens zelf in elkaar zetten. Dit is ook zodat de transportkosten zo laag mogelijk blijven. Als ze al in elkaar gezet vervoerd zouden worden zou er 6 keer zo veel transport nodig zijn. Dit is ook vanuit een duurzaam perspectief. Het scheelt heel veel Co2 uitstoot omdat er veel meer in n vrachtwagen kan.

Voor Ikea is het noodzakelijk zijn stijl wereldwijd door te voeren. Als ze zich zouden aanpassen zouden ze net als een andere winkel in de regio zijn terwijl ze zich juist als uniek willen neerzetten.

Zweeds design is zo populair geworden in de hele wereld omdat in Zweden mensen veel binnen doorbrengen door de barre omstandigheden en lange winters. Het interieur van zweden moet dus zijn afgestemd op de dagelijkse behoeftes. Mensen in Zweden houden van lichte, vriendelijk aandoende materialen en strakke vormen. Lichte kleuren op de muren en plafonds helpen de Zweden om maximaal licht te creren wat dus nodig is in een land met lange winters. Meubels zijn functioneel en eenvoudig.

Ikea maakt voor het hele image van het bedrijf gebruik van Zweden. Denk aan de kleuren van Ikea: blauw en geel. Ook de kleuren van de Zweedse vlag. Consumenten associren Ikea met zweden, en wat is nog meer Zweeds? Bijvoorbeeld Astrid Lindgren. Zij heeft Zweden een stabiel, vriendelijk en gemoedelijk imago gegeven, het roept herinneringen op van de onbezorgde kindertijd. Ook Abba is Zweeds. De band stond voor jong en levenslustig Zweden en daarmee hielp dat ook het imago van Ikea.

Verder hebben alle Ikea producten Scandinavische namen. Hier is een heel systeem in bedacht. Banken stoelen en salontafels naar Zweedse plaatsen, Lampen Zweedse namen uit muziek, chemie of meteologie.

Verder is Ikea de laatste jaren zich erg gaan richten op het milieu. Ze proberen zo duurzaam mogelijk te produceren. Ze werken niet met illegaal hout, zorgen dat hun producten niet met kinderarbeid gemaakt zijn, en verwerken recyclebare stoffen in hun producten. Zo is het TEPPAS ladekastelement volledig gemaakt van gerecyclede PET flessen.

Ikea Beeldanalyse

Vorm: opklapstoel. Boven een smalle balk wat een groot gat in de rug laat. Poten in driehoekvorm. Platte zitting die zweeft en er zitten steunbalken onderaan de poten. Het geheel ziet er licht uit. De stoel is zoals bijna alles van Ikea in stukken zodat het plat verpakt kan worden.

Kleur: beuken, een soort beige. Vrij licht van kleur.

Materiaal: massief beuken & Blanke acryllak. Het klapmechanisme is van metaal. Het materiaal is recyclebaar en dus goed voor het milieu.

Functie: De stoel is heel functioneel want hij is opklapbaar en dat bespaart ruimte als de stoel niet gebruikt wordt. Door de opening in de rug is hij ook op te hangen. Hij is makkelijk verplaatsbaar omdat hij vrij licht is en opklapbaar.

Vorm: hanglamp. Het is bevestigd aan het plafon met een soort aluminium bekerachtige vorm. Daaruit komt een elektriciteitdraad dat naar de lamp loopt. Daaraan hangt een kelkvorm, met een open onderkant waar het peertje in zit.

Kleur: aluminium, dus zilver grijze kleur. De draad kan verschillen, zwart, wit of grijs.

Materiaal: Aluminium en lak.

Functie: Het doel van de lamp om licht te geven vanaf boven. Wordt bijvoorbeeld vooral gebruikt boven tafels.

Ze zijn beiden opgericht in een tijd benvloed door een grote oorlog. Bauhaus is vlak na de Eerste Wereldoorlog opgericht, en Ikea eigenlijk nog tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een groot verschil hierin is dat Zweden neutraal was en dus vrij weinig verwoesting heeft gekend. Terwijl Duitsland grote schade heeft gekend en de economie was ingestort.

In Duitsland kwamen er autoritaire ideologien op terwijl in Zweden er werd gewerkt aan een verzorgingsstaat. Zweden was dus bezig zijn burgers te voorzien van een groot aantal sociale voorzieningen terwijl in Duitsland er juist veel onrust was. Er waren knokploegen en er stierven veel mensen van de honger. Dit is een heel belangrijk verschil, in Duitsland voelden veel mensen zich geroepen mee te helpen met het opbouwen van een betere toekomst terwijl in Zweden dat in feite werd gedaan voor de mensen.

Toen het Bauhaus ontstond waren er verschillende avant-garde stromingen die in hun bloei periode waren. Toen Ikea ontstond hadden deze nog steeds impact op de samenleving. Inmiddels waren deze al wel wat geaccepteerde door een grote groep mensen. Omdat Ikea tijdens de Tweede Wereldoorlog is ontstaan waren alle modernisten inmiddels vertrokken naar andere landen, bijvoorbeeld Amerika. In Nazi Duitsland was modernisme uit den boze. Tijdens het Bauhaus kwam het modernisme in grote bloei, het Bauhaus zelf was erg modernistisch en is dus ook verdwenen in 1933.

In Duitsland was men voornamelijk bezig met het opbouwen, terwijl in Zweden mensen leefden in een verzorgingsstaat. Omdat het in Zweden koud is en lange winters en weinig licht was het erg gericht op het binnenhuis wonen.

Ontstaan + ontwikkelingen

Het belangrijkste verschil is natuurlijk dat het Bauhaus is ontstaan als een kunstacademie. Een samensmelting tussen de schone en de toegepaste kunst. De school was heel vernieuwend en heeft 3 verschillende directeurs gehad waarna het in 1933 is opgedoekt door de Nazi's omdat ze modernistisch waren. Ikea is opgericht als bedrijf. De oprichter Ingvar Kamprad had een erg sterke handelsgeest en heeft het zo ontwikkeld tot bedrijf dat vestigingen heeft over de hele wereld.

Ikea heeft tot nu toe het nog altijd overleefd, het Bauhaus is echter nooit echt aangeslagen en werd dus opgedoekt door de opkomst van het nationaalsocialisme.

De uitgangspunten

In feite komt de visie van het Bauhaus en Ikea heel erg overeen. Zowel Ikea als het Bauhaus wouden wonen beter maken voor de gewone mens. Ikea vooral gericht op de meubels en Bauhaus ook op de architectuur.

De manier waarop men het wou bereiken is anders. Bauhaus wou dat zijn studenten nadat men het Bauhaus had doorlopen bepaalde vaardigheden zou hebben. Daarmee zouden de studenten een beslissende invloed kunnen hebben op bestaande handwerk bedrijven en industrile werken.

Dit gebeurde door een hele nieuwe manier van les geven. Verschillende stromingen moesten samenwerken en er werden veel materiaal en kleur studies gedaan. De studenten moesten zelf hun creativiteit ontdekken en ontwikkelen. Door dat verschillende stromingen samenwerkten probeerde men tot nieuwe vormen en oplossingen te komen. Het doel was uiteindelijk dat het ook in de massaproductie kon worden geproduceerd en dat functie voor vorm gaat. In het Bauhaus werd veel gebruik gemaakt van primaire kleuren en vormen, en het was allemaal zeer functioneel.

Ikea is natuurlijk eigenlijk een bedrijf dat gericht is op winst maken. Echter probeert het bedrijf de prijzen zo laag mogelijk te houden om de concurrent voor te zijn. De prijzen van producten van Ikea dalen in principe altijd. Dit gebeurt doordat Ikea nauw samenwerkt met leveranciers. Bij het ontwerpen van Ikea producten wordt eerst bepaald hoe duur het mag zijn, en daarna wordt het product ontwikkeld. Er wordt net als in het Bauhaus gekeken naar verschillende materialen. Door het gebruik van deze alternatieve productiemethodes ontstaan er hele diverse artikelen. Bij Ikea worden producten ook ontworpen voor de massa productie. Bij Ikea gebeurt dit ook echt, terwijl bij het Bauhaus alleen het doel er was. Bij Ikea is het ook belangrijk dat het zo plat mogelijk verpakt kan worden. Dit zorgt voor minder transportkosten en is beter voor het milieu. Ikea houdt vast aan een stijl voor alle landen waar ze winkels hebben. De meubels zijn licht, functioneel en eenvoudig. Ikea wilt graag dat de mensen vaker hun interieur aanpassen. Dit komt ook overeen met het Bauhaus, want wie beter woont, wie beter leeft.

Beeldanalyse

Als je kijkt naar de 4 beelden die ik heb gebruikt in de beeldanalyses kun je een paar overeenkomsten zien, vooral in de functie. Ze zijn allemaal functioneel en nemen geen onnodige ruimte in, of hebben onnodige versiering. Ze maken gebruik van materialen die te gebruiken zijn in de massaproductie.

Eindconclusie

In hoeverre komt de visie van Bauhaus en Ikea overeen en in hoeverre verschilt die en hoe zien we dat terug?

De visie komt overeen omdat beide wonen beter wouden maken voor de gewone mens. Beiden geloven dat als men beter woont men beter leeft. Je ziet het terug in de functionele gebruiksvoorwerpen, en dat beide gericht waren op de massa productie.

Een groot verschil is dat Ikea een bedrijf is dat winst wilt maken, en het Bauhaus een kunstacademie was. Een ander groot verschil is dat het bij Ikea heeft gewerkt en bij het Bauhaus niet. Waarschijnlijk komt dit omdat het Bauhaus zijn tijd te ver vooruit was en dat bij Ikea beter op zijn plek viel. Verder richt Ikea zich meer op de gewone mens en meer postmodernistisch is, terwijl het bij Bauhaus nog erg op hoog cultuur lijkt, waardoor het maar aanslaat bij een geselecteerde groep mensen.

Bronnen

  • Boek: Jeannine fiedler, Peter Feierabend (1999) Bauhaus, Knenmann Verlagsgesellschaft mbH, 1ste druk, ISBN 3-8290-2592-0
  • Boek: Penny Sparke (1986) Design bronnenboek, QED Publishing Ltd, druk?, ISBN 90-6017-630-8
  • Boek: Magdalena Droste (2006) Bauhaus, Taschen, 1ste druk, ISBN 978-3-8228-3649-1
  • Boek: Rdiger Jungbluth (2006) IKEA : het geheim van het succes, Nieuw Amsterdam, 1ste druk, ISBN: 90-4680-074-1
  • Boek: Stellan Bjork (1998) Ikea : de succes story van een eigenzinnig bedrijf, Rijswijk : Elmar, druk?, ISBN:
  • Boek: Bertil Torekull (1999) Ikea : het succes van een filosofie : het verhaal van oprichter Ingvar Kamprad, Den Haag : Bzztoh, 1ste druk, ISBN:
  • Boek: Steffen Keuning (2009), De Bespiegeling, EPN, 1ste druk (dertiende oplage), ISBN: 978-90-11-04386-2

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!