de invloed van vocht op je lichaam

Wat is de invloed van vocht op je lichaam?

Water is onze allerbelangrijkste voedingsstof. Koffie bestaat voor een groot deel uit water. Het is dus goed om te kijken naar de invloed die het vocht heeft op je lichaam. Anderzijds wordt er ook gespeculeerd, dat cafeïne een vochtuitdrijvend effect heeft, en je het belangrijke vocht niet uit koffie moet halen. Is dit waar? Let wel, vocht is een levensbelangrijke kwestie…

4.1 Het belang van vocht[1]

Een watermolecuul lijkt vrij eenvoudig. Het bestaat maar uit drie atomen. Het heeft echter hele interessante eigenschappen. Eigenschappen die heel anders zijn dan men zou verwachten. Het smelt- en kookpunt van water ligt voor de mens heel gunstig, omdat water hierdoor bij kamertemperatuur vloeibaar is. Dit komt door de waterstofbruggen die het molecuul bevat. Veel stoffen zijn oplosbaar in water. Water verandert langzamer van temperatuur dan bijvoorbeeld lucht. Dit is heel gunstig voor bepaalde processen waarbij de temperatuur constant met blijven. Hierbij kan je denken aan onze stofwisseling. De mens profiteert hiervan, omdat het lichaamsgewicht van een volwassen persoon voor ongeveer 60% uit water bestaat. Een baby bestaat voor ongeveer 75% uit water.

Water is de bouwsteen van ons lichaam. Dit water bevindt zich op verschillende plaatsen in het lichaam. In de eerste plaats bevatten cellen water. Dit wordt ook wel intracellulair genoemd. Het water zit hier in de eiwitstructuren. Ook tussen de cellen bevind zich water. Dit noem je extracellulair. Het weefselvocht bestaat voor een groot deel uit water. Water is ook belangrijk bij bewegingen. Het dient als smeermiddel bij het samentrekken van de spieren. In het onderstaande overzicht ziet u de verdeling van water in het lichaam van een volwassen mens.

Overzicht voorkomen van water in ons lichaam (volwassene, lichaamsgewicht 75 kg)

Voorkomen

Percentage lichaamsgewicht (%)

Aantal liters

Intracellulair

30

22,5

Extracellulair

25

18,7

In bloed- en lymfevaten

5

3,7

De stofwisseling[4]

Zoals hierboven al vermeld is, speelt water een rol bij de stofwisseling. Water heeft namelijk nog meer eigenschappen die de stof gunstig maken. Watermoleculen vertonen cohesie, adhesie en capillariteit. Met cohesie wordt bedoeld dat de watermoleculen onderling gemakkelijk aan elkaar binden. Adhesie geeft aan dat watermoleculen gemakkelijk binden aan andere moleculen. Capillariteit is een verschijnsel, waarbij het vloeistof niveau in een dun buisje hoger stijgt dan het vloeistofniveau om dit buisje heen. Het voedsel bereikt de juiste plek in het lichaam door water als transportmiddel. Water is geschikt om vochtmassa's te vormen in je lichaam. Het kan echter nog meer. Zoals ook al vermeld, lossen andere stoffen gemakkelijk op in water. Ook dit bevorderd de stofwisseling. Water kan uiteenvallen in twee delen. Enerzijds in een zuurstofatoom en anderzijds in een waterstofatoom. Op deze manier kunnen ze de zuurgraad van het lichaamsvocht aanpassen. Ook voor vertering van bijvoorbeeld eiwitten, vetten en koolhydraten worden watermoleculen gesplitst.

De zuiverende werking van water[5]

Water is in staat om stoffen op te nemen en zo te transporteren. Op deze manier kan water helpen om afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen. De opslagcapaciteit van het water hangt af van de kwaliteit van het water. Zuiver water kan veel stoffen opnemen. Water dat al veel stoffen bevat zal minder water op kunnen nemen. Onzuiver water heeft dus een verminderde transportwerking. Wanneer de afvalstoffen niet door het water verwijderd worden, maar op hun plaats blijven zitten, kunnen organen, de lever en de nieren, overbelast raken. De kans op ziekten neemt toe. Wanneer water een kleine opslagcapaciteit heeft, zou je meer moeten drinken om toch je afvalstoffen kwijt te raken.

Water als temperatuurregelaar[6]

Water heeft invloed op de lichaamtemperatuur. De normale kerntemperatuur voor mensen is ongeveer 37 graden Celsius. De lichaamsprocessen zijn er op gericht om die temperatuur zo constant mogelijk te houden. Je lichaam zal ook het beste werken, rond die temperatuur. In je hersenen zit een ‘thermostaat' die ervoor zorgt dat je lichaam actie onderneemt wanneer de lichaamstemperatuur afwijkt van de normale kerntemperatuur. Een voorbeeld van een maatregel die je lichaam neemt om je lichaam af te laten koelen is transpiratie. Het lichaam geeft signalen af wanneer er behoefte ontstaat naar vocht. Je kunt je heel moe voelen of gewoon dorst hebben. Dit laatste is echter geen betrouwbare parameter voor de werkelijke vochtbehoefte. Bij atleten wordt het dorstgevoel tijdens inspanning onderdrukt, terwijl het wanneer je actief bent, juist belangrijk is dat je voldoende vocht binnenkrijgt.

4.2 Oorzaken van het vochttekort[7]

Maatschappelijke oorzaak

Wanneer we het hebben over de oorzaken van het vochttekort is de meest voor de hand liggende oorzaak een maatschappelijk, geografisch probleem. Meer dan één miljard mensen op aarde beschikken niet over voldoende (schoon) drinkwater. Het drinkwater is ongelijk over de landen verdeeld. Tien landen beschikken over ongeveer 60 procent van het drinkwater. Terwijl water voor iedereen van belang is.

Watertekort kan worden onderscheiden in kwalitatief watertekort en kwantitatief watertekort. Met kwalitatief watertekort bedoelen we een tekort aan schoon drinkwater. Veel landen gebruiken het water als afvalput. Fabrieken dumpen hun afval in rivieren. De kwaliteit van het water wordt er zo niet beter op. Het kwantitatief watertekort doelt op de hoeveelheid van het water. Door tekort aan neerslag wordt veel grondwater onttrokken en droogt de grond uit.

Zoetwatertekort op aarde

Wanneer we gaan kijken naar een individuele mens dan zien we dat er nog wel meer oorzaken zijn voor het vochttekort. Ons lichaam verliest zelf water via urine, uitademing, transpiratie en ontlasting. De oorzaak van vochttekort hoeft niet direct te liggen aan een te lage opname. Er bestaat namelijk een grote kans dat vochttekort ontstaat door een te hoog vochtverlies. Een te hoog vochtverlies ontstaat bijvoorbeeld bij diarree, koorts, slecht werkende nieren, enz. Ook de leeftijd heeft invloed op de hoeveelheid vocht in het lichaam. Wanneer we ouder worden, drogen we uit. Een baby heeft per kilo lichaamsgewicht 690 gram water, een volwassene heeft nog maar 600 gram water per kilo lichaamsgewicht.

4.3 Gevolgen van vochttekort

Wanneer ons lichaam te weinig vocht bevat zal dit verschillende gevolgen hebben. Wanneer er sprake is van vochttekort, dan zullen je hersenen een signaal afgeven om de vochtbalans weer op het juiste niveau te brengen. Drinken heeft geen direct gevolg: het lichaam heeft na opname van water twee uur nodig om de oorspronkelijke vochttoestand te herstellen. Om een vochttekort te herstellen is het beter om zouthoudende dranken te drinken. Het zout zorgt voor een verandering van de osmotische waarde en het vertraagt de urine-uitscheiding. Ook wordt door zout het dorstgevoel minder snel verzadigd. Wanneer het vochttekort langere tijd blijft bestaan kan dit uitdroging tot gevolg hebben.

Algemene gevolgen[8]

De gevolgen van vochttekort hangen sterk af van de hoeveelheid vocht dat je tekort komt. Wanneer dit vochttekort klein is zullen er geen ernstige gevolgen zijn. Je kunt bijvoorbeeld last krijgen van droge ogen, een slechte adem, hoofdpijn, minder urine en een droge huid. Wanneer het vochttekort langer aanhoudt, heeft dit steeds meer gevolgen. Lichaamsfuncties zoals de spijsvertering zullen minder goed werken. Drie van deze gevolgen van vochttekort zijn hieronder uitgewerkt. Een vochtverlies van 20% van het lichaamsgewicht is fataal.[9]

Maagklachten[10] [11]

De maagwand bevat een slijmlaag die voor 98 procent uit water bestaat. Wanneer er een tekort aan water is, zal deze slijmlaag uitdrogen. De maagwand moet ervoor zorgen dat het maagzuur niet doordringt in de spierlaag van de maag. Iets wat erg pijnlijk zou zijn. Wanneer er vochttekort is in je lichaam geeft je lichaam dorstsignalen af. Een van deze dorstsignalen is pijn door brandend maagzuur. De slijmlaag van de maagwand wordt namelijk dunner door het vochtverlies, waardoor er wat maagzuur uit de maag het lichaam in kan stromen. Dit veroorzaakt het brandende gevoel.

Gewrichtsklachten[12] [13]

Tussen de gewrichten bevindt zich het gewrichtssmeer. Wanneer dit smeer uitdroogt, leidt dit tot een vroegtijdige slijtage van het kraakbeen. Door uitdroging kunnen er zwellingen ontstaan in het gewrichtskapsel. Ook lopen de tussenwervelschijven het risico om uit te drogen. In het centrum van de schijf wordt het vocht opgeslagen. Het draagvermogen van de gewrichten worden voor 75 procent hydraulisch geregeld. De overige 25 procent wordt gerealiseerd met behulp van steunvezels. Wanneer er zich minder vocht in het centrum van de schijf bevindt, zal het draagvermogen van de gewrichten afnemen.

Hartproblemen[14]

Wanneer het vochtverlies ongeveer 4-6% van het lichaamsgewicht is kunnen er hartproblemen ontstaan. De bloeddruk wordt lager. Om de verlaagde bloeddruk te compenseren, zal de hartslag toenemen.

4.4 Koffie en vocht

Het voedingscentrum heeft onderzocht welke dranken je het best kunt drinken om aan je dagelijkse vochtbehoefte te komen. Volwassenen wordt geadviseerd om ongeveer 1,5 à 2 liter vocht per dag te drinken. Niet elke drank is hier echter geschikt voor. Jarenlang heeft men gedacht dat koffie hier ook ongeschikt voor was. Het tegendeel blijkt waar te zijn.

Diuretische werking[15]

De diuretische werking, of vochtuitdrijving, ontstaat doordat de bloedtoevoer naar de nieren wordt verhoogd. Het antidiuretisch hormoon (ADH) zorgt ervoor dat er niet teveel water wordt uitgescheiden. Van een aantal stoffen is bekend dat het de aanmaak van het hormoon ADH tegengaat, waardoor de hoeveelheid water in de urine toeneemt. Voorbeelden hiervan zijn alcohol en cafeïne.

Koffie draagt bij aan de dagelijkse vochtbehoefte[16]

Er vindt na het drinken van koffie een versnelde afscheiding van vocht plaats. Dit komt doordat er cafeïne ervoor zorgt dat de blaas extra geprikkeld wordt. Hierdoor treden er effecten op die lijken op een overactieve blaas. Mensen met een overactieve blaas moeten vaak naar het toilet om maar kleine hoeveelheden urine uit te scheiden.[17] Hierdoor wordt het idee gewekt dat koffie ervoor zorgt dat je lichaam meer vocht afscheid. De hoeveelheid vocht dat wordt afgescheiden is echter niet meer. Hierdoor kan een kop koffie gewoon meegeteld worden om je vochtbalans op peil te houden.

De invloed van cafeïne op het hormoon ADH is maar klein. Bij een normale consumptie van koffie is dit niet merkbaar. Pas wanneer men een grote hoeveelheid cafeïne binnenkrijgt zorgt dit hormoon ervoor dat er meer vocht in de urine zit.

[1] Linda van der Schuit, 2010. Het belang van vocht. www.hardlooparchief.nl 03-02-2010

[2] Oberbeil, K. (2006). Fit door gezonde voeding. Oosterhout: Deltas

[3] Voedingswaardetabel, (2010), Wat is water, www.voedingswaardetabel.nl, 03-02-2010

[4] Oberbeil, K. (2006). Fit door gezonde voeding. Oosterhout: Deltas

[5] Roovaart, W van den. (2004). Leef bewust, eet gerust. Utrecht: Van Arkel

[6] Vewin. (2009). Waar heeft je lichaam al dat water voor nodig? www.kraanwater.nu, 03-02-2010

[7] Roovaart, W van den. (2004). Leef bewust, eet gerust. Utrecht: Van Arkel

[8] Christelijke mutualiteit, (2005). Voldoende drinken. http://www.cm.be/. 03-02-2010

[9] Voedingscentrum ( 2009). Wat gebeurt er als je te weinig vocht binnen krijgt? http://www.voedings centrum.nl/, 03-02-2010

[10] Roovaart, W van den. (2004). Leef bewust, eet gerust. Utrecht: Van Arkel

[11] -, (2007), Het belang van water, http://www.energietherapie-soest.nl/, 07-12-2009

[12] Roovaart, W van den. (2004). Leef bewust, eet gerust. Utrecht: Van Arkel

[13] -, (2007), Het belang van water, http://www.energietherapie-soest.nl/, 07-12-2009

[14] Christelijke mutualiteit, (2005). Voldoende drinken. http://www.cm.be/. 03-02-2010

[15] -, (2009), Antidiuretisch hormoon, http://www.wikipedia.nl/, 30-01-2010

[16] Voedingscentrum, (2010), Vak 5, Dranken, http://www.voedingscentrum.nl/, 30-01-2010

[17] Medical Media BV. (2010), Overactieve blaas, http://www.gezondheidsplein.nl/, 06-02-2010

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!