Filosofie

Als eindopdracht voor maatschappij was voor ons de opdracht om een werkstuk(je) te maken over een actueel probleem. Omdat het de laatste opdracht die ik hoogstwaarschijnlijk ooit voor maatschappijleer ga maken wil ik echt iets leveren wat in de trend valt van de maatschappijleerlessen van het O.S.B. Dat is in mijn inziens niet een kant en klaar werkstuk over Jeugdzorg veranderen, aanpassen en inleveren maar echt iets waar ik over na heb moeten denken. Iets wat we vaak in de maatschappijleerlessen deden; praten, discussiëren en elkaar laten nadenken over actuele problemen. Mede door de presentaties van de afgelopen weken ben ik op dit idee gekomen. In dit onderstaande essay heb ik uitgewerkt wat ik wilde doen. Iets wat niet in de opdracht staat. Een onaangekondigd verandering van de opdracht, een pure gok, dus op hoop van zege dan maar!

Wanneer is terroristisch geweld gerechtvaardigd?

De laatste jaren worden we veel geconfronteerd met het woord terrorisme. We denken dan aan de aanslagen van 11 september of aan de terreurbeweging Al-Quaida. We zullen ons eerst moeten afvragen wat terrorisme precies inhoudt. Terroristen proberen door middel van illegaal geweld de regering of de bevolking te ontwrichten. Hierbij gaat het om het streven naar religieuze en politieke veranderingen in de samenleving. Er bestaat individueel terrorisme, zoals Volkert van der Graaf die Pim Fortuyn vermoordde, maar er bestaan ook terroristische organisaties die macht willen uitoefenen op de samenleving. Het geweld, dat wordt gebruikt om angst te zaaien, wordt vaak gekoppeld aan onschuldige burgers die slachtoffer zijn. Maar waarom sterven er mensen die niets met de strijd te maken hebben? Tijdens de Franse Revolutie zagen de revolutionairen geweld al als een legitiem en bruikbaar middel om politieke verandering te bewerkstelligen. Vanaf ongeveer het jaar 1800 is er voor het eerst sprake van het terrorisme zoals we dat nu kennen. Het begon in Frankrijk, de zogeheten Anarchisten (dit zijn mensen die ieder gezag van de staat afwijzen). Zij pleegden tijdens gebruiken zoals we hier bijv. Prinsjesdag kennen aanslagen op vooraanstaande personen, op plekken waar veel slachtoffers getroffen konden worden. In de 20e eeuw nemen de nationalisten het terroristische werk over, deze groep komt op voor hun eigen taal en cultuur en streven voornamelijk naar een onafhankelijke staat voor hun volk.

Na de Tweede Wereldoorlog komen er steeds meer terreurgroepen. Hoe kunnen deze groeperingen zo'n grote invloed hebben op de maatschappij en waarom zijn zij niet of nauwelijks te stoppen? Mag er überhaupt geweld gebruikt worden bij de zogenaamde vrijheidsstrijd?

Om deze vragen te beantwoorden zal ik verschillende filosofen aanhalen die zich bezighouden met de ethiek[1] en die zich over deelvragen van deze vraag gebogen hebben. De ethiek houdt zich immers bezig met het beoordelen van een handeling op basis van het goede of slechte. Door vragen als “Hoe wordt er bepaalt wat goed of slecht is?” en “Wanneer gelden deze morele regels?” te beantwoorden zal ik hopelijk tot een conclusie kunnen komen.

Immanuel Kant

Immanuel Kant was een filosoof die actief was in de Verlichting. Volgens Kant heeft de mens een vrije wil en is de mens in staat te handelen volgens morele regels. De morele regels gelden voor iedereen en kunnen in alle situaties gebruikt worden, wat hij het categorisch imperatief noemt. De mens moet regels voor zichzelf stellen en deze ten alle tijden toepassen in de samenleving. Zo is het belangrijk dat de medemens niet alleen gezien wordt als object, maar ook geaccepteerd wordt als subject. Met de uitspraak ' Beschouw de ander nooit alleen als middel, maar altijd ook als doel op zich' kunnen we constateren dat wanneer een persoon overweegt geweld te gebruiken tegen een onschuldig persoon, hij zal moeten weten dat dit onrechtvaardig is. Kan het niet zo zijn dat in de omgeving van een terrorist andere morele regels gelden, waardoor het geweld wel gerechtvaardigd is?

Volgens Kant weet een mens door middel van het logisch redeneren welke handeling rechtvaardig is. Soms handelt de mens vanuit driften om hun doel te verwezenlijken. Ze houden geen rekening met de ander, terwijl ze zich aan het plichtsbesef moeten houden.

Ook al kan een handeling in je nadeel werken moet je volgens Kant kijken wat het meeste geluk levert voor de mensen.

Artistoteles

‘'Wat we in de ethiek zoeken, is immers het goede dat we in onze dagelijkse praktijk kunnen verwezenlijken.'' Met deze stelling probeert Aristoteles de mens te laten zien dat het in staat is eudaimonie te bereiken, wat gelukszaligheid betekent. Geluk kan voor ieder mens op een ander moment verschillen en daarom stelt hij geen eisen aan de ethiek. Voordat de omgeving jou kan beïnvloeden moet de mens ontdekken wat het belangrijkste is voor de persoon die je bent. De mens is een redelijk wezen en moet zichzelf trainen om de eudaimonie te bereiken. Andere deugden van de mens zijn matigheid en zelfbeheersing. Deze zelfbeheersing kan van toepassing zij bij het beperken van gewelddadige acties om geluk te bereiken. Met het redelijke verstand kan de mens realiseren dat geweld veel negatieve effecten kan hebben en zich beter kan vestigen op andere lusten.

Het utilitarisme is een ethische stroming, die zich bezig houdt met het algemeen nut, het welzijn en geluk van alle mensen in de samenleving. Het gaat om het berekenen van het geluk voor het meeste aantal mensen. Terrorisme kan betrekking hebben op het utilitarisme, omdat zij ook kunnen uitgaan van het geluk voor het meeste aantal mensen en daarom geweld gebruiken en zo een relatief kleiner deel van de samenleving uitschakelt.

John Stuart Mill

John Stuart Mill was een aanhanger van Jeremy Bentham, die de grondlegger van het utilisme is. Volgens Mill heeft de mens een intrinsieke waarde, wat het geluk is. De mens streeft naar de lust van het ding en niet naar het ding zelf. In het Utilitarianism schrijft hij dat iedereen recht heeft op gelijke behandeling en vrij moet kunnen zijn in het streven naar zijn of haar geluk. Er zijn mensen die misbruik maken van de vrijheid en egocentrisch handelen. Er zijn ook mensen die deze vrijheid proberen in te perken, zoals terroristen.

Deze sociale belemmeringen, zoals terrorisme, die wij als onrechtvaardig beschouwen moeten worden tegen gehouden door de overheid.

Een handeling heeft volgens Kant een morele waarde wanneer het omwille van de plicht gebeurt. De resultaten van het handelen kunnen alleen maar een schijn van de werkelijkheid zijn en daarom gelooft hij niet in een doel van een handeling. De reden hiervoor is, dat onze doelen te vaag zijn. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of het streven naar geluk ook daadwerkelijk naar geluk leidt. Ook een wil die zich laat leiden door ‘het doel' van het geluk, is niet in onvoorwaardelijke zin goed. Zo kan het gebruik van terroristisch geweld een beperkt aantal gelukkig maken, maar dat geluk is relatief kleiner dan het geluk voor de meerderheid. Aristoteles en Mill daarentegen beweren dat de mens eisen aan zichzelf stelt om een doel, en zo het geluk te bereiken.

Aristoteles hecht niet veel waarde aan ethische dilemma's, maar veronderstelt dat een mens met het verstand tot redelijke besluiten kan komen. Mills utilisme is teleologisch, maar kan ook wel consequentialistisch genoemd worden vanwege de nadruk op de gevolgen van handelen. Mills ethiek is liberalistisch, iedereen mag doen wat hij wil als hij de ander niet schaadt; tevens is hij aristotelistisch: streven naar menselijke voortreffelijkheid is eveneens doelstelling van zijn ethiek.
Kant en Mill streven allebei naar een stabiele samenleving. Zonder een sociaal contract zou de mens in staat kunnen zijn to het gebruiken van terroristisch geweld. Door iets van vrijheid in te leveren krijgen mensen rechten en plichten toegewezen, waardoor er meer veiligheid gegarandeerd kan worden.

Conclusie

In een rapport van de Binnenlandse veiligheidsdienst; wordt gezegd dat er zo'n 109 verschillende definities over terrorisme bestaan. Dit komt voor een deel door het feit dat er een erge bevooroordeelde lading aan het woord terrorisme verbonden is. Het is namelijk maar net hoe je het bekijkt want wat vanuit het oogpunt van het slachtoffer een terroristische aanslag is, is weer vanuit het oogpunt van de dader een goede actie in de naam van de vrijheidsstrijd. Na de aanslagen in New York op het WTC en in Washington op het bestempelden veel regeringen de 'vrijheidsstrijders' in eigen land als 'terroristen'. De voorstanders van de aanslagen willen het westen hiermee duidelijk maken dat zij zich niet moeten bemoeien met het oosten, terwijl het westen daarentegen beweert dat het oosten het westen wil laten zien dat zij de macht willen over nemen.

Er bestaan verschillende soorten terrorisme. In het verleden kwam vooral het Anarchistisch terrorisme voor. Zij wilden een onafhankelijke staat en maakten doormiddel van hun daden de anarchistische ideeën bekend. Linkse terroristen willen dat het kapitalisme plaats maakt voor het communisme. Rechtse terroristen streven naar het afschaffen van liberale democratische regeringen om autoritaire regimes te installeren. Zij vinden dat alle ‘'rassen'' van mensen die niet gelijk zijn aan die van hen mogen worden uitgebuit, gemarteld en vermoord. Nationalistische terroristen willen de overheersende macht verslaan en een eigen staat voor hun bevolkingsgroep. Staatsterrorisme is een moeilijk begrip aangezien het als legitiem geweld wordt gezien.

Ze handelen in naam van de staat terwijl een zelfde daad bestraft kan worden door iemand die het niet in naam van de staat doet. Religieuze terroristen streven naar een doel die zij als opdracht van hun geloof ervaren.

Tegenwoordig wordt terrorisme steeds meer een middel dat gebruikt wordt door groepen die streven naar onafhankelijkheid, we spreken dan voornamelijk over nationalistische groeperingen. Mensen sluiten zich bij deze terreurgroepen aan, omdat ze van mening verschillen met hun eigen en onrechtvaardige regering. Deze mensen zijn vaak afkomstig uit groepen die worden achtergesteld. De bekendste voorbeelden hiervan zijn de Baskische afscheidingsbeweging ETA en het Ierse Republikeinse Leger (IRA). Vaak staan ze sterk in hun schoenen door de overheersende meerderheid, die zich benadeeld voelt. In sommige landen is het namelijk niet mogelijk uitspraken te doen over de manier van regeren en deze kan zelfs bestraft worden. Een logische verklaring is dat zij geweld gebruiken wanneer er niet naar hen geluisterd wordt en zij zich onderdrukt voelen. In het westen sluiten mensen zich voornamelijk aan bij terreurgroepen ontevreden zijn over de maatschappij en dit willen verbeteren, een maatschappij waar niet het bezit van geld en goederen het belangrijkste is. Deze ‘terroristen' worden vaak geleid door hoogopgeleide mensen. Omdat ze vinden dat niet-gewelddadige acties te weinig bereikt hebben zijn ze daarom over gegaan tot het plegen van terreurdaden. Een voorbeeld hiervan is het voorval zo'n 25jaar geleden waar een Baader- Meinhof- groep veel terreur zaaide in West-Duitsland.

Er zijn ook bevrijdingsbewegingen die heel anders te werk gaan. Deze mensen komen op voor de mensen die in armoede leven, de mensen die worden uitgebuit door bedrijven en grootgrondbezitters. De leden van deze bevrijdingsbewegingen komen meestal uit arme gezinnen die voornamelijk in sloppenwijken wonen. Zij ontvoeren deze ‘ rijke' zakenlieden en vragen inruil voor hun vrijlating een hoge losgeld prijs.

Dit komt vaak voor in Latijns-Amerika. Zo zijn in de jaren '70 de Tupamaros in Uruguay actief en de Monteneros in Argentinië. Zij zien geen andere oplossing dan het heft in eigen handen nemen, aangezien de regering niets aan de armoede doet. De arme bevolkingsgroep wordt namelijk aan hun lot overgelaten.

De term ‘terrorisme' heeft eigenlijk voor iedereen een negatieve betekenis maar waarin bij iedereen een waardeoordeel besloten ligt. Al je iemand ergens hoort zeggen; ‘ik ben terrorist' is die gene daarom per definitie ‘fout'. Maar het denken over wat goed of fout is verschilt doorgaans sterk en is nauwelijks juist te bepalen, mede omdat goed of fout sterk afhankelijk is van meerdere factoren. Want wat een verzetsdaad eigenlijk van een terroristische actie onderscheidt is het perspectief van de betrokkenen.

Zo werd Nelson Mandela vroeger door het Apartheidsregime aangemerkt als terrorist. Tegenwoordig zien we hem als vrijheidsstrijder, omdat hij vocht voor gelijkheid van de mens. Dit zelfde idee kan in vrijwel alle gevallen waar van terrorisme gesproken wordt opgaan. Ook het fundamentalistische(het vasthouden aan de grondbeginselen), islamitische terrorisme vindt medestanders die terroristische acties kunnen verdedigen met het idee dat het gaat om een vrijheidsstrijd in naam van god. Zij zullen daarom eerder de daden van de moslimterroristen als juist aanzien. Het doel dat nagestreefd wordt met de terroristische actie is daarom sociaal-cultureel gebonden bij de omschrijving van de term ‘terrorisme'.

Maar wat kan ik nu wel met zekerheid zeggen? Dat het ten eerste lastig is om terrorisme duidelijk en sluitend te omschrijven en we dus eigenlijk moeilijk kunnen bepalen wat nou daadwerkelijk rechtvaardig geweld is. En bevat de term ‘terrorisme' per definitie een waardeoordeel die daarom afhankelijk is van de goed of fout kaders die per mens kunnen verschillen en in de tijd verschuiven. Terrorisme is daarnaast altijd in een politieke en/of maatschappelijke context te plaatsen. En dat wat als een terreurdaad gezien wordt afhankelijk is van hoe de maatschappij en de politiek er op dat moment uitziet, waarbij de term verwijst naar de underdog positie van de terrorist en die daarbij compleet duidelijk is. Maar kunnen we bepalen wanneer terroristisch geweld gerechtvaardigd is? Ik zeg nee! Want uit welke perspectief moet je zo'n situatie bekijken?

Kortom:

een heel lastig verhaal[1] Ethiek De letterlijke definitie is “Ethiek bestudeert de verschillende waarden en normen in de samenleving en stelt zich daarbij de vraag: Wat is goed en wat is kwaad.”

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!