overheid grenzen stellen

Doelstellingen:
  • De leerling kan benoemen wat de tafel van 11 betekent voor de handhaafbaarheid van wet- en regelgeving
  • De leerling kan de 11 elementen van de tafel van 11 benoemen.

Als de overheid veranderingen wil aanbrengen in onze samenleving dan moet de overheid een manier verzinnen om het gedrag van burgers en bedrijven te benvloeden. Burgers en bedrijven houden zich niet zomaar en allemaal aan wet- en regelgeving en hoe zorgt de overheid er nu voor dat we dat wel allemaal doen.

Met wet- en regelgeving geeft de overheid de grenzen aan waarbinnen burger/bedrijf moeten leven. Zo mag je niet stelen, dat is over de grens en mag je niet zomaar ergens een huis bouwen, dat is ook over de grens.

Dus met behulp van wet- en regelgeving kan de overheid grenzen stellen aan het doen en laten van zowel burgers als instellingen en bedrijven.

De overheid mag vervolgens veronderstellen dat die regels worden nageleefd.

Als die wet- en regelgeving niet wordt nageleefd door de bevolking, dan hebben al die regels natuurlijk ook geen zin.

Als de wet- en regelgeving wordt nageleefd spreekt men ook wel van in stand houden van het rechtskarakter van een samenleving.

Bij niet naleving van de regels is er sprake van een aantasting van het rechtskarakter.

Het Ministerie van Justitie heeft voor de handhaving een instrument ontwikkeld dat handhavende organisaties kunnen gebruiken bij de handhaving van wet- en regelgeving. Dit instrument heeft de naam "de tafel van 11"meegekregen.

Wat is de tafel van 11 eigenlijk precies?

Het is een model gebaseerd op 11 elementen. Die elementen geven een waarde en een eenheid aan de onderdelen.

Het hulpmiddel daarbij, "de Tafel van Elf" is gebaseerd op de gedragswetenschap. De wetenschap die zich bezighoudt met de gedragingen van mensen.

De "Tafel van Elf" ken, zoals de naam al vermoed, 11 elementen.

Deze 11 elementen zijn belangrijk voor de mate waarin de burger/bedrijf de wet- en regelgeving naleeft en de overheid kan handhaven.

Deze "tafel van 11" wordt gebruikt om de bruikbaarheid en het succes van handhaven te vergroten.

Zo kunnen handhavende organisaties eigenlijk bekijken wat de handhaafbaarheid is van wet- en regelgeving.

Het Expertisecentrum Rechtshandhaving van het Ministerie van Justitie ontwikkeld dit model steeds verder, omdat de maatschappij en dus de omstandigheden steeds veranderen.

De 'Tafel van elf' is een model waarin alle factoren die van belang zijn voor de naleving van wet- en regelgeving staan vermeld.

De sterke en zwakke kanten van de handhaving van wet- en regelgeving en de mate waarin de burger/bedrijf die wet- en regelgeving na leeft of na wil leven worden zo in kaart gebracht.

De 'Tafel van elf' is dus een hulpmiddel, een instrument, voor de overheid en de handhavers om de naleving van al die regels te kunnen bepalen en te kunnen verbeteren.

De 11 elementen uit de checklist van de Tafel van Elf zijn;

  1. Niveau kennis van regels
  2. Mate van acceptatie van de regels
  3. Normgetrouwheid
  4. Niet-overheidscontrole (maatschappelijke/sociale controle)
  5. Meldingskans
  6. Controlekans
  7. Detectiekans
  8. Selectiviteit
  9. Sanctiekans
  10. Sanctie-ernst
  11. Kosten/baten
Niveau kennis van regels

Allereerst de kennis die mensen hebben over de regels. Hoe bekend is de wet- en regelgeving die we gaan handhaven? Hoe duidelijk is het voor burger/bedrijfs dat deze regels er zijn?

Dus eigenlijk de bekendheid met en duidelijkheid van wet- en regelgeving bij de burger/bedrijf( de doelgroep) vaststellen.

Bekendheid

Om de bekendheid van de regels te toetsen dient de overheid zich een paar vragen te stellen.

  • Kent de burger/bedrijf de regels?
  • Hoeveel moeite moet de burger/bedrijf doen om met de regel bekend te raken.
  • Waar kan de burger/bedrijf de regelgeving bijvoorbeeld vinden.
  • Is de wet- en regelgeving niet te ingewikkeld om te begrijpen of te groot?
  • Duidelijkheid

    Om te zien of het voor burgers en bedrijven wel duidelijk is wat de overheid van hen verlangt, dient die overheid zich een paar vragen te stellen.

  • Is de wet- en regelgeving zo opgeschreven dat de burger/bedrijf ze gemakkelijk kan begrijpen?
  • Is het voor de burger/bedrijf wel te begrijpen wat er met de wet- en regelgeving wordt bedoeld?
  • Is het voor de burger/bedrijf voldoende duidelijk wanneer en waarop op de regels van toepassing zijn?
  • Is het voor de burger/bedrijf wel duidelijk welke regel van toepassing is?
  • Om de kennis m.b.t. de regels en de bekendheid en de duidelijkheid te vergroten bij de mensen en bedrijven die zich aan die regels moeten houden kan de overheid een aantal stappen nemen, t.w.:

  • Via radio, tv en kranten meer bekendheid geven aan de regels
  • Folders met voorlichtingsmateriaal drukken en verspreiden
  • Uitleg geven over die wet- en regelgeving bij brancheorganisaties
  • Instellen van een hotline of meldpunt voor vragen m.b.t. de regels
  • Informatie in meerdere talen
Mate van acceptatie van de regels

De overheid wil ook graag weten in hoeverre de burgers en de bedrijven de regels accepteren. Vinden burgers of bedrijven bepaalde regels redelijk. Dat is belangrijk voor hoe mensen tegen die regels aankijken, wat ze er van vinden dus. Dat noemen wij de mate van acceptatie.

Om te zien burgers en bedrijven de regels accepteren en de mate van acceptatie, dient de overheid zich dat af te vragen en zich dus ook een paar vragen te stellen.

  • Vinden burgers en bedrijven de regel of regels wel redelijk?
  • Vinden burgers en bedrijven dat deze regel of die regels nageleefd moeten worden
  • Voelen burgers en bedrijven zich mede verantwoordelijk voor het doel of beleid achter de regels?

Die vragen zijn snel gesteld, maar hoe moet de overheid dat nu gaan vaststellen bij de burgers en de bedrijven.

Allereerst heeft de overheid tot taak de werkelijkheid eerlijk en duidelijk met haar burgers te communiceren. Daarbij is het van belang dat de feitelijke situatie zo duidelijk mogelijk wordt gebracht.

Als er bij burgers en bedrijven namelijk een verdraaid beeld van de werkelijkheid leven dan dient de overheid alles te doen om dat beeld te veranderen.

Daarnaast heeft de overheid de taak om het draagvlak bij de burgers en bedrijven die het aangaat te vergroten.

Daarbij dient de overheid de achterliggende doelstellingen, de gebruikte middelen om die doelen te bereiken, de ernst van het probleem, de gemaakte belangenafwegingen en de onderwerpen waar de overheid zich wel en niet mee dient te bemoeien nader te belichten

Normgetrouwheid

Normgetrouwheid is eigenlijk de mate van bereidheid van de burgers en bedrijven doelgroep om zich te gedragen naar de regels van de overheid.

We kennen 2 begrippen m.b.t. de gezagsgetrouwheid, t.w. overheidsgezag en concurrerend gezag.

De meeste mensen doen doorgaans wat de overheid hen opdraagt of wat er in de wet staat. Deze mensen respecteren dus de wet- en regelgeving.

Deze mensen zijn dus gezagsgetrouw. Die gezagsgetrouwheid hangt overigens af van de uitvoering- of handhavinginstanties.

Dat is wat men noemt het overheidsgezag.

Naast overheidsgezag kennen we ook het zogenaamde Concurrerend gezag.

Concurrerend gezag gaat over het gezag vanuit de eigen normen en waarden. Die normen en waarden kunnen bijvoorbeeld komen uit het geloof van iemand of uit bepaalde gewoonten van een bevolkingsgroep.

Geloof of gewoonten kunnen in conflict raken met de bedoelingen in de wet- en regelgeving van de overheid.

Voorbeeld:

In een bepaalde godsdienst is het niet toegestaan om kinderen in te enten tegen bijv. polio of vrouwen verbieden om lid te zijn van een politieke partij. Maar ook een wettelijk verplichte verzekering niet willen of kunnen afsluiten vanwege een geloofsovertuiging.

Zo mag iemand volgens zijn geloof geen rente betalen voor een lening of denken mensen een beroep te kunnen doen op een strafuitsluitingsgrond i.v.m. eerwraak. Allemaal zaken waarbij het geloof, normen en waarden van een bepaalde bevolkingsgroep in strijd zijn met wet- en regelgeving. Er is dan sprake van een verminderde gezagsgetrouwheid.

De ervaring leert dat concurrerend gezag is zeer moeilijk te benvloeden.

Niet-overheidscontrole (maatschappelijke of sociale controle)
  1. Sociale controle
  2. Horizontaal toezicht

Niet-overheidscontrole is de mate waarin burgers en bedrijven door het gezag van anderen, niet zijnde de overheid, worden aangesproken en gesanctioneerd (gestraft) voor hun gedrag.

Sociale controle is de controle door mensen onderling. Die controle vindt plaats door de omgeving, familie, vrienden, collega's, maar ook de keurmeester die de kwaliteit van de producten van een bedrijf controleert.

Die sociale controle is afhankelijk van:

  • de kans dat een overtreding van wet- en regelgeving wordt opgemerkt
  • de mate waarin de omgeving dat de overtreding of ongewenst gedrag af- of
  • goedkeurt;
  • de mate waarin de omgeving zich verantwoordelijk voelt
  • de mate waarin de omgeving actie onderneemt (de sociale sanctie).

voorlichting geven aan de omgeving van de doelgroep, zodat de omgeving overtredingen beter kan signaleren. Het stimuleren van zelfregulering, certificering en keurmerken verstrekt door de brancheorganisatie.

Niet-overheidscontrole heeft een tweede element, het horizontale toezicht of horizontale controle.

Dat horizontale toezicht is doorgaans een informele controle. Een informele controle staat tegenover een formele controle van de overheid.

Horizontaal toezicht is eigenlijk formele sociale controle. Niet-overheidscontrole gericht op de verbetering van bijvoorbeeld de kwaliteit van producten binnen bepaalde beroepsgroepen, bijvoorbeeld de BOVAG.

Het horizontale toezicht kent dus een formele vorm van controle.

Dat gebeurt bijvoorbeeld door een branchevereniging of beroepsgroep.

Die hebben eigen gedragregels opgesteld voor diegene die is aangesloten bij zo'n organisatie. Dan is er sprake van horizontaal toezicht.

Bij overheidstoezicht is het toezicht verticaal, het komt van boven en bij horizontaal toezicht is het toezicht ingesteld door gelijken, burgers en bedrijven onderling.

Meldingskans

Meldingskans

De meldingskans is de kans die burgers en bedrijven inschatten dat een overtreding die is geconstateerd door anderen, niet de overheid zelf, wordt gemeld aan overheidsinstanties.

Het gaat hierbij om de kans dat een overtreding zonder dat de overheid dat heeft gecontroleerd, toch ontdekt wordt

Dat kan gebeuren door een (anonieme) tip, een melding of door een klacht van een burger of bedrijf.

De kans dat fraude met uitkeringen wordt ontdekt groeit naar mate mensen in staat worden gesteld anonieme tips te doen bijvoorbeeld. Daartoe zal de overheid een zogenaamde "kliklijn" moeten openstellen.

Maar ook tips, gestimuleerd door tipgeld voor informanten van politie of Justitie kunnen leiden tot het ontdekken van overtredingen.

Maar ook het verbeteren van de algemene bereikbaarheid van controlerende instanties van de overheid of en het stimuleren van de aangiftebereidheid van burgers en bedrijven maakt de kans op meldingen aan de overheid groter.

Controlekans
  1. Administratieve controle
  2. Fysieke controle
  3. De controlekans is de kans die de burger of het bedrijf inschat dat zij gecontroleerd kunnen worden. Dus; hoe groot is de kans dat ik gecontroleerd wordt als ik zonder verzekering op mijn brommer ga rijden.

    De objectieve controlekans wordt bepaald door de frequentie en de controledichtheid van controles.

    Voor de frequentie betekent dat hoe vaker, hoe beter.

    De controledichtheid wordt dus bepaald door het aantal controles per bijvoorbeeld 1000 burgers per periode, bijvoorbeeld 1 jaar.

    De subjectieve controlekans kan benvloed worden door;

    • de bekendheid van controles, denk maar aan aangekondigde snelheidcontroles op de radio
    • de zichtbaarheid van controles

    De subjectieve controlekans is essentieel voor de mate waarin regels worden nageleefd.

    Een verder onderscheid tussen de verschillende soorten controles is de administratieve controle en de fysieke controle.

    Voorbeeld administratieve controle:

    De controledichtheid bij de belastingen is, bij de administratieve controle zeer hoog. In principe wordt iedere burger en ieder bedrijf dat inkomsten heeft en dus belasting moet betalen gecontroleerd.

    Voorbeeld fysieke controle:

    De snelheidscontroles door de politie op de snelwegen van Nederland. Dat zij er elke dag heel erg veel en dat vergroot de controledichtheid.

    Detectiekans

  4. Administratieve detectiekans
  5. Fysieke detectiekans

Detectie is eigenlijk gewoon ontdekking.

De detectiekans gaat naast de controlekans over de kans dat bij een controle ook iets geconstateerd wordt, ontdekt wordt.

Een overtreding zal bij een controle ook geconstateerd moeten worden.

Een en ander zal afhangen van de soort overtreding die gepleegd is en de kwaliteit van de controle.

In een aantal gevallen is de overtreding redelijk eenvoudig te constateren, maar is het niet of nauwelijks mogelijk de overtreder op te sporen.

De objectieve detectiekans is eigenlijk de doeltreffendheid van het controlemiddel.

Voorbeeld:

Bij een controle op bepalingen van de milieuwetgeving is goed te constateren of verboden schadelijke stoffen in de grond zijn gebracht.

Maar de volgende vraag is veel moeilijker; wie heeft die schadelijke of gevaarlijke stof in de grond gestopt.

Dus leidt zo'n wet tot een extra belasting van de capaciteit van het handhavingapparaat.

Dus zullen extra mensen en middelen,bijvoorbeeld extra personeel, deskundigen of extra opleidingen moeten worden ingezet.

Maar bijvoorbeeld ook extra bevoegdheden of het toepassen van geavanceerde opsporingstechnieken of het vorderen en analyseren van gegevensbestanden. Kortom een combinatie van deskundigheid en opsporingsmethoden.

Daarnaast kan de overheid bijvoorbeeld m.b.t. de milieuwetgeving aan voorlichting doen en informatie verstrekken aan bedrijven over de 'hoge' pakkans.

Selectiviteit

Door een selectie de kans dat een controle effectief is te vergroten. Bij een selectie worden burgers en bedrijven geselecteerd op basis van verschillende criteria. Het tegenovergestelde van selectie is aselect.

Aselect is een keuze op basis van willekeurigheid.

Dus de pakkans bij een overtreding verhogen door een (voor)selectie toe te passen van te controleren bedrijven, personen, handelingen of gebieden.

Door selectie worden controles efficinter en effectiever, dus met minder mensen en middelen, meer kans op constateren overtredingen.

Eigenlijk heeft de selectie betrekking op de mate waarin controleurs erin slagen om overtreders regelmatig tot vaak te controleren en al diegene die zich keurig aan de wet- en regelgeving houden niet vaker als strikt noodzakelijk lastig te vallen met een controle.

Daarvoor worden analyses gemaakt (een risicoanalyse of misdaadanalyse) die de kwaliteit en effectiviteit van de controle vergroten

Voorbeeld:

Het raadplegen van geautomatiseerde bestanden waarin bepaalde voorvallen, situaties of kenmerken van de doelgroep kunnen worden gerelateerd aan potentile overtredingen (daderanalyses).

Zo zal het controleren van een (bekende) groep recidivisten vaak tot een hoger aantal "betrapten" leiden dan een a-selecte controle.

Dus door onderzoek te doen naar wie van de doelgroep een verhoogd risico heeft m.b.t. overtredingen, zodat de opsporingsactiviteiten zich daar op kunnen richten.

Sanctiekans

De door burgers en bedrijven geschatte kans op een sanctie (boete etc.) indien bij controle een overtreding wordt geconstateerd.

Nadat een overtreding is geconstateerd kan een sanctie worden opgelegd door een bijzondere opsporingsdienst, de politie of het bestuur

Maar ook de rechter kan bij vervolging door het Openbaar Ministerie, de Officier van Justitie) overgaan tot een sanctie ( boete en zelfs gevangenisstraf).

Het beleid om te vervolgen of te seponeren speelt daarbij een zeer belangrijke rol. Maar ook de haalbaarheid om zaken te kunnen bewijzen of bijvoorbeeld het gedoogbeleid van de overheid.

Het gaat dus om de te verwachten kans op n of andere sanctie, straf.

De sanctiekans wordt groter of kleiner naar mate er na controle en ontdekking van een overtreding ook daadwerkelijk een sanctie volgt. Dus volgt niet na elke ontdekking van een overtreding een boete of gevangenisstraf dan daalt de sanctiekans.

Als bijvoorbeeld bekend is dat een bepaalde overtreding niet eenvoudig administratief is af te handelen met een boete, if geen prioriteit heeft bij het Openbaar Ministerie en er dus eenvoudiger geseponeerd wordt of als er te weinig capaciteit is bij de rechterlijke macht, dan zal dit niet nalevingbevorderend werken.

Sanctie-ernst

De soort sanctie en de mate of hoogte van de sanctie spelen een belangrijke rol bij de bereidheid na te leven en/of de ontmoediging om te overtreden.

De hoogte van de sancties zijn bijvoorbeeld de duur van vrijheidsontneming (gevangenisstraf) of de hoogte van de geldboete. Maar ook de inspanningen die men moet plegen om verplicht de aangebrachte schade of situatie te herstellen Ook immaterile nadelen van vervolging en sanctie spelen een belangrijke rol. zoals het verlies van goede naam/reputatie als gevolg van de vervolging van de Officier van Justitie.

Voorbeeld: De Pluk-ze wetgeving. Waarbij getracht wordt het wederrechtelijk verkregen voordeel uit criminele activiteiten te ontnemen (afnemen)

Door misdaad mag niet lonen toe te passen vergroot de overheid het effect de ontmoediging en wordt het nadeel als men gepakt wordt verder vergroot.

Ook het bekend maken van de uitspraak van de rechter bij een veroordeling zal de goede naam en reputatie van een bedrijf aantasten.

Kosten/Baten

De kosten en baten van handhaven worden bekeken in de omvang van materiele en immaterile voor- en nadelen die uit overtreden of naleven van de regel(s) volgen. Dat wordt uitgedrukt in tijd, geld en moeite.

Dus hoeveel moeite moet ik in handhaven stoppen, in tijd, middelen en mensen, wat levert dat eigenlijk op in geld, besparing van kosten en herstel van de strafbare situatie.

Er kunnen 4 categorien worden onderscheiden:

  1. kosten van naleving (wat kost naleving en wat kost het handhavingapparaat)
  2. kosten van overtreding ( wat kost de overtreding de samenleving)
  3. baten van naleving ( wat levert naleving op)
  4. baten van overtreding ( wat leveren de overtredingen op aan sancties)

Als kosten van naleving kunnen bijvoorbeeld worden aangemerkt tijdrovende of kostbare procedures bij het aanvragen van een vergunning en/of het voldoen aan voorwaarden ten aanzien van de milieuwetgeving.

Als baten van de naleving zijn bijvoorbeeld de betaalde belastingen, maar de kosten van naleving zijn alle inspanningen die burgers en bedrijven moeten doen bij de grote administratieve last die de belastingen met zich brengt.

Als kosten van de overtreding zou de milieuschade (vervuilde grond) kunnen worden aangemerkt, ten gevolge van een overtreding van de milieuwetgeving.

Een voordeel van naleving kan bijvoorbeeld een subsidie zijn.

Als baten van overtreding kan men aanmerken het besparen van werk, tijd en kosten door bijvoorbeeld afval illegaal te dumpen in plaats van te verwerken.

Redelijkheid van strafmaat

De handhaving van wet- en regelgeving in ons land dient redelijk en billijk te zijn. Daarin dient rekening te worden gehouden met omstandigheden en argumenten van de burgers en bedrijven.

Bijvoorbeeld de verdediging van eigen goed, recht van de natuur, de impact of de ernst van het strafbare feit, privacy of de aangebrachte of ontstane schade.

Maar ook zaken als het verschil tussen opzet en schuld, de mate van overtreding, het recht van zwakkere, de politieke overtuiging of geloof, dan wel religieuze overtuigingdienen meegenomen te worden in de afweging en de mate van handhaving

Soorten nalevers en overtreders

Onbewuste nalevers: mensen die de regels niet of niet goed kennen en zonder dat te beseffen toch naleven

Onbewuste overtreders: mensen die de regels overtreden, omdat ze niet of niet goed de regels kennen en zonder dat te beseffen de regels overtreden

Spontane nalevers: mensen die de regels kennen, maar daarnaast uit zichzelf ook zouden naleven, ook als er geen handhaving zou zijn.

Handhavingsafgeschrikten: mensen die de regels kennen en die de regels wel willen overtreden, daarin worden weerhouden door de handhavingactiviteiten .

Bewuste overtreders: mensen die willens en wetens (opzettelijk) de regels overtreden en daarbij bewust het risico incalculeren dat ze gepakt kunnen worden.

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!