De atoombom

Inleiding

Ons onderwerp gaat over de atoombom. We hebben dit onderwerp gekozen nadat we in ons tekstboek op zoek gingen naar onderwerpen die betrekking hadden op de Tweede Wereldoorlog. We kwamen uit op een stuk wat ging over de atoombommen die geworpen zijn op Hiroshima en Nagasaki. Het leek ons interessant om meer over het atoomtijdperk te weten te komen. We vroegen ons af of dit het enige gebruik is geweest van de atoombom. De andere onderwerpen die we tegenkwamen waren ons al bekend en we wilden wel wat nieuws te weten komen over een onderwerp waar we nog niet zoveel van wisten.

We wilden graag te weten komen wat de atoombom heeft veroorzaakt in de geschiedenis. Doordat we dit graag wilde weten, zijn we tot de hoofdvraag gekomen: "Wat is de invloed van de atoombom in de geschiedenis geweest?"

Deze hoofdvraag willen wij onderbouwen door wat te weten te komen over het ontstaan van de atoombom, wat er precies gebeurd is in Hiroshima en Nagasaki, wat de rol van de atoombom in de Koude Oorlog is geweest, welke conflicten er verder zijn ontstaan door de atoombom en of het einde van het atoomtijdperk al in zicht is. Onze deelvragen zijn:

  • Wat waren de belangrijkste atoomprojecten?
  • Wat is de achtergrond van het gebruik van de atoombom op Japan geweest?
  • Wat is de rol van de atoombom in de Koude Oorlog geweest?
  • Welke conflicten zijn er verder door atoombommen ontstaan?
  • Is het einde van het atoomtijdperk nabij?

Onze verwachtingen zijn dat de atoombom grote invloed heeft gehad in de geschiedenis, maar we denken dat de atoombom niet vaak gebruikt is. Dit omdat de atoombom volgens ons vooral gebruikt is voor een machtsstrijd. Er werd veel mee gedreigd, maar het was meer een strijd van woorden en niet van daden. Het werpen van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki is hierop een uitzondering geweest.

Wat waren de belangrijkste atoomprojecten?

De in Duitsland geboren wetenschapper Albert Einstein publiceerde in 1905 zijn speciale relativiteitstheorie. Deze theorie hield in dat er in atomen enorme hoeveelheden energie zijn opgeslagen. Wetenschappers probeerden in de 30 jaar daarna de theorie van Einstein in praktijk te brengen. Deze wetenschappers ontdekten dat de kern van een atoom wordt samengehouden door een grote kracht. De kracht in de atoom zou vrijkomen als de kern zou worden gesplitst. Verschillende landen hebben hier een atoomproject aan over gehouden. Wat waren de belangrijkste atoomprojecten?

Uranverein

Door het aanscherpen van de regels van de Duitse academische wereld onder het nationaalsocialistische regime, vertrokken vele joodse natuurkundigen en wiskundigen uit Duitsland in 1933. De Joden die het land nog niet hadden verlaten werden hierna snel verwijderd uit Duitse instellingen, dus ook uit de academische wereld.

Het Duitse nucleaire project in nazi-Duitsland, beter bekend als het Uranverein (uranium club), werd opgericht na de ontdekking van de kernsplitsing in 1938. Hierbij wisten wetenschappers een atoom van het metaal uranium te splitsen, waardoor er enorme hoeveelheden energie vrijkwam.

Het programma heeft tot de volgende uitvindingen geleidt: de Uranmaschine (nucleaire reactor), uranium en het scheiden van uraniumisotopen. Het hoogtepunt was bereikt op het moment dat ze erachter kwamen dat met kernsplitsing de oorlog niet beindigt zou worden. In januari 1942 droeg het leger het project over aan het Reich Research Council, maar ze bleven er wel mee verbonden door het te financieren. Vanaf dit moment is het project opgesplitst in 9 grote instituten waar de leiders van die instituten hun eigen doelstellingen nastreefden. Ook nam het aantal wetenschappers dat werkte aan dit project enorm af.

De meest invloedrijke mensen binnen het Uranverein waren Kurt Diebner, Abraham Esau, Walther Gerlach en Erich Schumann. Schumann was een van de meest krachtige en invloedrijke fysici in Duitsland. Diebner werkte al zijn hele leven aan het nucleaire energie project en had er veel controle over. Abraham Esau werd aangesteld als leider van het kernfysica onderzoek in plaats van Hermann Gring in december 1942; Walther Gerlach volgde hem in december 1943 weer op.

Aan het einde van de oorlog, streden de geallieerden om de overgebleven onderdelen van de nucleaire industrie (personeel, faciliteiten en materiaal). Met name de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie waren eropuit om dit in handen te krijgen, omdat ze overtuigd waren van de kracht van de nucleaire industrie.

Het Manhattan Project

Op 2 augustus 1939 schreef Albert Einstein een brief aan de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt, wat de aanzet zou hebben gegeven voor het Manhattan Project. In deze brief meldde Einstein: "Op grond van recent onderzoek door E. Fermi en L. Szilard verwacht ik dat het element uranium in de nabije toekomst een nieuwe en belangrijke energiebron kan worden. Dat zou ook tot de bouw van bommen leiden. Een enkele bom van dit type, door een boot gelegd en in een haven tot ontploffing gebracht, zou heel goed de hele haven kunnen vernietigen, evenals een deel van de omgeving. Zulke bommen zouden echter te zwaar zijn voor vervoer door de lucht kunnen blijken." De conclusie hieruit was dus dat de Duitsers bezig waren een atoombom te ontwikkelen. Amerika besloot om ook een atoombom te ontwikkelen en er alles aan te doen om de Duitsers voor te blijven in de ontwikkeling.

Het Manhattan Project is een codenaam voor een geheime operatie tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit project heeft geleid tot de ontwikkeling van de eerste atoombom. Het project werd geleid door de Verenigde Staten in samenwerking met Canada en het Verenigd Koninkrijk.

Formeel werd het project aangewezen als het Manhattan Engineering District (MED). Dit verwijst specifiek naar de periode van 1941 tot 1946 toen het onder controle stond van het US Army Corps of Engineers met als leider generaal Leslie R. Groves. De onderzoeken stonden onder leiding van de joods-Amerikaanse natuurkundige J. Robert Oppenheimer. Hij werd dan ook wel gezien als 'De vader van de atoombom'.

Dit project was begonnen vanwege de angst die wetenschappers hadden sinds nazi-Duitsland in de jaren '30 een onderzoek was begonnen naar nucleaire wapens.

Het Manhattan Project is tot stand gekomen uit een klein onderzoeksprogramma in 1939. Het groeide uit tot een groot project met meer dan 40.000 werknemers en het kostte uiteindelijk bijna 2 miljard dollar, wat voor die tijd heel veel was. Het resulteerde in verschillende onderzoeken en productieplaatsen met geheime onderzoeksmethoden.

De onderzoeken vonden plaats op meer dan dertig locaties in de Verenigde Staten, Canada en het Verenigd Koninkrijk. De drie belangrijkste onderzoek- en productieplaatsen van het project waren de plutonium productie faciliteit wat nu Hanford (Washington) heet, de uraniumverrijking faciliteiten bij Oak Ridge (Tennessee), en het wapen onderzoek en ontwerp laboratorium wat nu bekend is als Los Alamos National Laboratory (New Mexico). Hierbij is Los Alamos de plek waar de meeste wetenschappers zich verzamelden. Samen met hun gezin werden ze onderbracht in een afgelegen en uitgestrekte locatie in New Mexico. Vanwege veiligheidsoverwegingen moesten ze tot aan het einde van de oorlog in Los Alamos blijven, waar hun bewegingsvrijheid beperkt was.

A photograph shows the first atomic bomb test on July 16, 1945, at 5:30am, at the Trinity Site in New Mexico. Deze foto laat de eerste explosie van de

Op 16 juli 1945 vond de eerste atoomproef plaats, deze werd tot ontploffing gebracht op een stalen toren bij de luchtbasis Alamangordo in New Mexico. Het had een enorme kracht en de hitte was zo verschroeiend dat de toren helemaal verdween en het woestijnzand in een straal van 700 meter in glas veranderde. Voor de proef wist niemand of de bom zou werken, maar het was zeker succesvol. De codenaam van deze verwoestende atoombom was Trinity, wat drie-eenheid betekend in het Engels.

Het Sovjetproject

De Sovjet-Unie begon interesse te krijgen in nucleaire fysica in de vroege jaren '30, een tijdperk waarin een aantal belangrijke nucleaire ontdekkingen en resultaten werden gedaan, namelijk de identificatie van het neutron en proton als fundamentele deeltjes en de eerste atoomsplitsing.

Het Sovjetproject voor de ontwikkeling van een atoombom werd gestart nadat Jozeph Stalin gehoord had van de Amerikaanse inspanningen om een atoombom te ontwikkelen. Hij werd door Georgii Flerov genformeerd in april 1942. Het was erg verdacht dat er niets werd gepubliceerd in het nieuws en dus drong Flerov Stalin aan om een atoomproject te beginnen.

Omdat de Sovjet-Unie nog steeds betrokken was bij de oorlog met Duitsland op het thuisfront, was een project op grote schaal nog niet mogelijk. Toch was het noodzakelijk een atoomproject te beginnen om teveel achterstand te voorkomen.

De leider van het project was in eerste instantie minister van Buitenlandse Zaken Vjatsjeslav Molotov, maar hij werd in 1944 vervangen door Lavrentii Beria. De wetenschappelijk leider van het project was de kernfysicus Igor Kurchatov. Andere belangrijke personen waren Yuli Chariton, Yakov Zeldovich en de theoretisch ontwerper van de waterstofbom, Andrei Sacharov.

Het Sovjet atoom project profiteert van de zeer succesvolle spionage inspanningen van de Sovjet militaire inlichtingendienst (GRU) en de buitenlandse geheime inlichtingendienst NKVD. Bewijs dat afkomstig was van het Verenigd Koninkrijk had een rol gespeeld in de beslissing van de Sovjet-Unie in september 1942, om de resolutie 2352 goed te keuren. Dit was het begin van het Sovjet atoom project. Door de bronnen die men had in het Manhattan project, onder wie Klaus Fuchs, kreeg de Sovjet inlichtingendienst belangrijke informatie over de voortgang van de Amerikaanse atoombom. De rapporten werden getoond aan de wetenschappelijk leider van het project, Kurchatov, wat een belangrijke invloed had op zijn eigen onderzoek. Een voorbeeld hiervan is dat de Amerikanen de mogelijkheid hadden om plutonium te gebruiken in plaats van uranium in een kernsplitsingwapen. Op deze manier leerde Kurchatov veel van het Manhattan project.

Naar aanleiding van de relativiteitstheorie van Einstein zijn er vele atoomprojecten begonnen. De drie belangrijkste waren: het Manhattan Project, het Uranverein en het Sovjetproject. Het Uranverein was alleen bedoelt om uit te zoeken hoe je een atoom kon splitsen. Van het feit dat ze er ook een bom van konden maken, waren ze niet overtuigd.

Door de brief die Albert Einstein naar de Verenigde Staten stuurde, was er in de Verenigde Staten grote angst ontstaan voor Duitsland, omdat zij aan de hand van de technologie voor atoomsplitsing een bom zouden kunnen maken. De Verenigde Staten begon, met name door het ontvangen van deze brief, aan het Manhattan Project. Ze wilden de Duitsers voor blijven in de ontwikkeling.

De Sovjet-Unie was bang dat de Verenigde Staten een gevaarlijk en verwoestend kernwapen zou maken. Ze hadden een aantal wetenschappers in het Manhattan Project zitten, de zogenaamde spionnen. Via hen kreeg de Sovjet-Unie informatie over de voortgang van de Amerikaanse atoombom. Aan de hand van deze informatie is de Sovjet-Unie zelf ook begonnen met een atoomproject en kreeg veel informatie via het Manhattan Project.

Wat is de achtergrond van het gebruik van de atoombom op Japan geweest?

In de vroege ochtend van 6 augustus 1945 ging er een B-29 bommenwerper, genaamd de Enola Gay, van start om vanaf het eiland Tinian richting Japan te vliegen. De bemanning van de bommenwerper kreeg tijdens de vlucht te horen dat Hiroshima het doelwit werd waar ze de bom moesten laten vallen. Ze lieten om 08:15 een atoombom op de Japanse stad Hiroshima vallen. Dit was de eerste keer in de geschiedenis dat de atoombom ook echt werd gebruikt. 3 dagen later viel er een 2de bom op de stad Nagasaki. Wat is de achtergrond van het gebruik van de atoombom op Japan geweest?

Hiroshima

Hiroshima werd dus op 6 augustus 1945 compleet weggevaagd. Dit was de eerste stad in de geschiedenis die geraakt werd door een atoombom.

Hiroshima was een stad die militaire en industrile waarde had voor Japan. Er waren een aantal posten met militairen gestationeerd nabij Hiroshima, waaronder het hoofdkwartier voor de verdediging van Zuid-Japan. Hiroshima werd ook gebruikt voor bevoorrading en logistieke doeleinden. Het centrum van Hiroshima bestond uit een aantal betonnen en lichtere gebouwen. Buiten het centrum bestond het vooral uit kleine houten huisjes. Net buiten de stad lagen grote industrile fabrieken. De bevolking bedroeg aan het begin van de oorlog 381.000 mensen. Toen de atoombom gegooid werd waren dit er nog maar 255.000. Deze afname komt door de evacuatie van grote Japanse steden vanwege de bombardementen.

De Enola Gay voerde een bom mee, genaamd Little Boy, van 4500 kilo. Hoewel er veel proefnemingen waren gedaan, wist niemand zeker wat voor gevolgen het afwerpen van een atoombom boven een grote stad zou hebben. Toen Little Boy werd geworpen, vloog de Enola Gay naar veilige hoogte. Nog geen minuut late kwam Little Boy tot ontploffing. De explosie produceerde een grondtemperatuur van 3000 graden. Ongeveer 50000 mensen die binnen een kilometer van explosie woonden verbrandden dodelijk. Door de explosie raasde er een enorme windvlaag door de stad met een snelheid van 800 km/u. Ongeveer hetzelfde aantal mensen raakte gewond. De dagen daarna stierven er nog veel mensen als gevolg van de straling.

Nagasaki

De stad Nagasaki was de tweede stad die voor een groot deel is weggevaagd door een atoombom. De reden waarom de Amerikaanse regering deze stad heeft gekozen als tweede doelwit was om een hele simpele reden: de stad Nagasaki had de grootse zeehaven van Zuid-Japan. Zonder deze haven zou het zuidelijke deel van Japan zonder voedsel en bevoorrading komen te zitten. Ook lagen er een aantal Japanse oorlogsschepen in de haven op het tijdstip van de aanval. In tegenstelling tot Hiroshima bestond Nagasaki voornamelijk uit houten gebouwen. De bom op Nagasaki had niet zon groot effect als de bom op Hiroshima. Dit kwam omdat de bom het doel met een paar 100 meter miste en omdat het landschap van Nagasaki merendeels uit heuvels bestaat. Hierdoor konden de schokgolven niet voor 100% hun kracht uit oefenen op de gebouwen in Nagasaki. Desondanks kwamen er in totaal 74.000 inwoners van Japan om het leven.

De capitulatie

Na het gooien van de twee atoombommen wilden sommige Japanse generaals nog steeds doorvechten. Ze vonden dat Japan ideaal was voor een guerrillaoorlog. Verzet, zoals bij Okinawa, kon een aanvaller erg veel slachtoffers kosten. De meeste Japanners wilden tot het uiterste gaan. Ze wilden Japan verdedigen en goede vredesvoorwaarden afdwingen.

De eisen die de geallieerden stelden maakte het voor Japan nog moeilijker om zich onvoorwaardelijk over te geven en een eind te maken aan alle gevechten. Ze wilden alleen instemmen als keizer Hirohito op de troon bleef. Een totale overgave leek daarom in hun ogen een belediging van hun heerser en een doodsteek voor de eeuwenoude cultuur. De geallieerden eisten ondanks dat, dat de keizer na de overgave gewoon hun bevelen zou opvolgen.

Uiteindelijk wisten ze de regering en keizer Hirohito te overtuigen van de noodzaak dat ze zich zouden overgeven. Hiermee was de capitulatie van Japan een feit.

In een radiotoespraak van de keizer op 15 augustus vertelde hij dat de oorlog voorbij was. De Japanse legerleiders waren hierdoor erg geschokt en waren verbaasd dat hun land zich overgaf. Toch legden de meeste burgers zich neer bij de nederlaag. Mede omdat een blokkade van de Japanse havens door de Amerikaanse vloot de economie op de rand van de afgrond bracht. De meesten burgers hoopten dus dat hun leefomstandigheden nu zouden verbeteren. Kort na overgave arriveerden er geallieerde troepen. Een van hun taken was om de krijgsgevangenen te bevrijden. Tijdens de oorlog hadden de Japanners meer dan 100000 krijgsgevangenen gemaakt. Velen van hen zijn gestorven.

Op 14 augustus 1945 werd generaal Douglas MacArthur aangesteld als militaire gouverneur van Japan. Hij wilde de Japanse legermacht vernietigen en van Japan een democratie maken.

De Amerikanen wilden ervoor zorgen dat de Japanners geen hekel kregen aan de bezettingsmacht van de Verenigde Staten. Ondanks dat sommige geallieerde leiders vonden dat keizer Hirohito gevangen moest worden gezet, omdat hij de inspiratiebron was achter de oorlog. Dit is echter niet gebeurd. De keizer mocht het staatshoofd blijven, maar dan zonder werkelijke macht. Door keizer Hirohito niet te vernederen, maar door hem te gebruiken in het regeringssysteem. Hierdoor verzekerden de Verenigde Staten zich ervan dat de Japanners zich niet tegen hun zouden keren. Ook wilden ze duidelijk maken hoe vrijgevig het nieuwe systeem kon zijn.

Hoewel generaal MacArthur de militaire leiding had over de bezetting van Japan, stelde hij wetten in waarmee mannen en vrouwen gelijke rechten kregen en ook stemrecht kregen. Ook verdeelde hij landbouwgrond onder arme families. Ondanks de vernedering van de capitulatie van Japen en de nederlaag die ze daarmee hebben geleden, pakten de Japanners de uitdaging aan om hun land opnieuw op te kunnen bouwen met beide handen aan.

Toch heeft Japan de slachtofferrol op zich genomen na het gooien van de atoombommen. Dit is natuurlijk ook niet helemaal onterecht. Er zijn duizenden onschuldige burgerslachtoffers gevallen. Daartegenover staat dat dit een reactie was op de agressieve houding van Japen tegenover buurlanden als Nederlands-Indi en China. Deze werden bij de oorlog betrokken zonder dat ze het wilden. Hierdoor zijn er in die landen ook duizenden burgerslachtoffers gevallen en dat kwam dan met name door de agressiepolitiek van Japan.

Bij deze agressiepolitiek kun je ook denken aan de jappenkampen in Nederlands-Indi waar veel onschuldige Nederlandse burgers gemarteld, mishandeld en vermoord zijn. Of aan Nanking in 1937. Hier waren allang geen Chinese soldaten meer, maar toch heeft Japen er in die tijd nog eens tussen de 200.000 en 300.000 burgers gedood, verminkt, verkracht en mishandeld.

De achtergrond

De Amerikanen begonnen in 1941 het Manhattan Project met als doel een atoombom te ontwikkelen. Op 16 juli werd de eerste testexplosie gehouden (Trinity). Hierna zijn er twee atoombommen gemaakt, namelijk een uraniumbom (Little Boy) en een plutoniumbom (Fat Man). Er zou lang zijn nagedacht of deze bommen ook werkelijk ingezet moesten worden. Veel geleerden zoals Joseph Rotblatt waren tegen: de bom was ontwikkeld om Hitler voor te zijn in het ontwikkelen van atoomwapens, maar Duitsland was al verslagen. Uiteindelijk besloten de Verenigde Staten de bom tegen Japan te gebruiken. Het argument dat ze gaven was dat een aanval met een atoombom de oorlog met Japan zou verkorten waardoor onder meer veel Amerikaanse soldatenlevens gespaard zouden blijven. Ook wilden de Verenigde Staten Japan verslaan voordat de Sovjet-Unie betrokken zou raken bij het conflict.

De agressiepolitiek van Japan was voor de Verenigde Staten een reden om de bommen te gooien. Japan liet onder andere kamikaze aanvallen uitvoeren waardoor er veel slachtoffers zijn gevallen. Dit zorgde voor weinig medeleven voor de Japanse burgers van de kant van de Verenigde Staten. De slag bij Okinawa speelden hierbij een belangrijke rol. Tijdens de slag om Okinawa (van 1 april tot 21 juni 1945 ) hadden de Amerikanen als gevolg van felle Japanse tegenstand en kamikazeaanvallen veel manschappen en apparatuur verloren. Ditzelfde geldt voor Iwo Jima. De Amerikanen wilden dit in handen krijgen om vanaf dit eiland de luchtaanvallen te dirigeren op Japan. Tijdens het veroveren van dit eiland zijn er zo'n 7000 doden en 19000 gewonden gevallen aan de kant van de Verenigde Staten. De Amerikanen redeneerde nu dus dat via het vasteland Japan op vergelijkbare tegenstand zou stuitten en dat het zo nog veel meer doden zou kosten.

Dus met het grote aantal slachtoffers die de Amerikanen bij het veroveren van het Japanese eiland Iwo Jima en Okinawa verloren, kreeg het gebruiken van de atoombom een zekere positieve respons bij heel wat Amerikanen. Vooral omdat er dan vele Amerikaanse slachtoffers gespaard zouden blijven.

De Verenigde Staten verzwegen echter militaire informatie. Deze informatie voorspelde dat Japan zich snel zou overgeven. In een officieel rapport van de Verenigde Staten stond: "We menen dat Japan zich zeker voor 31 december 1945 en mogelijks zelfs voor 1 november 1945 zou hebben overgegeven, zelfs indien de atoombommen niet werden gebruikt, zelfs indien de Sovjet-Unie niet was tussengekomen in de oorlog, en zelfs indien er geen invasie werd gepland of uitgevoerd."

Er waren dan ook anderen die pleitte voor een demonstratie van de afschrikwekkende kracht van de bom in plaatst van hem echt te gebruiken als wapen om ze alleen heel erg af te schrikken en dus een waarschuwing uit te geven, zodat de te treffen plaats ontruimd kon worden. De legerleiding vond dat een demonstratie niet kon, omdat Japan dan bedacht zou zijn op de komst van het vliegtuig en dit zou neerschieten. Een waarschuwing aan de Japanners zodat ze de stad of het natuurgebied konden ontruimen werd ook afgewezen, omdat ze bang waren dat de Japanners er dan krijgsgevangen zouden neerzetten. Anderen wilden een bommentapijt in plaats van een atoombom op Japan gooien, die in grootte vergelijkbaar zou zijn met een atoombom. Ook dit werd afgewezen omdat er al een enorm bommentapijt gegooid was en vele steden, zoals Tokyo, al zo'n beetje helemaal verwoest waren en Japan toch nog steeds doorging. Een andere optie was nog om met de legervloot van de Verenigde Staten al het verkeer van en naar Japan de blokkeren, een zeeblokkade neerzetten dus. Dit zodat Japan een voedsel tekort zou krijgen en zich wel over moest geven, omdat anders alsnog vele mensen dood zouden gaan.

Uiteindelijk was de militaire machine van Japan grotendeels uitgeschakeld. Het Japanse fascistische regime gingen na op welke manier het land zich kon overgeven aan de geallieerden. De Verenigde Staten wouden een volledige overgave. De heersende klasse in Japan wilde de garantie dat hun keizer, Hirohito, niet zou worden berecht als oorlogsmisdadiger en onder een bezetting van de Verenigde Staten keizer zou kunnen blijven. Ze waren minder bezorgd om de situatie van de bevolking in Japan. Eerst weigerde Truman de voorwaarden, alhoewel de Verenigde Staten het later wel aanvaardde, nadat de twee atoombommen op het land waren gegooid.

Waarom was het imperialisme van de Verenigde Staten zo vastberaden om nucleaire wapens in te zetten?

Historicus Herbert Feis geeft een opsomming. De inzet van de bommen, slechts een maand na de eerste testen, werd bevorderd door "de drang van de strijdmachten om een afstraffing te organiseren en te tonen hoe superieur de macht van de Verenigde Staten was..." Door op deze manier politiek te voeren leidde de inzet van de bommen tot honderdduizenden doden.

Eigenlijk was de demonstratie van de Verenigde Staten vooral gericht tegen de Sovjet-Unie. Op 17 juli 1945 kwam de conferentie van Potsdam (van de Verenigde Staten, Engeland en de Sovjet-Unie), waarin onder andere stond dat ze eisten dat Japan zich onmiddellijk diende over te geven. Bij de Japanse legerleiding was er grote weerstand tegen dit verdrag, omdat hierin niets werd gezegd over de rol van de keizer en in Japan waren ze bang dat dit eeuwenoude instituut verdwijnen zou. Ze waren hier bang voor, omdat ze wisten dat het westen het liefst de keizer gevangen wilde nemen of wilde doden. Op 28 juli meldde de Japanse premier Suzuki dat er geen sprake zou zijn van overgave. Er zaten veel conservatieve mensen bij de legerleiding en een overgave voor Japanners met de al oude samoeraigeest was eigenlijk onmogelijk. Het is winnen of sterven. Hier werd ook afgesproken dat de Sovjet-Unie zich niet of zo min mogelijk met het in conflict in Japan zou bemoeien. Dit deden de Verenigde Staten om te voorkomen dat de Sovjet-Unie de macht in het gebied zou overnemen als Japan was verslagen.

Wat Truman en Churchill dus absoluut niet wilden was de bezetting van Japan door de Sovjet-Unie. Ze waren daarom dus vastbesloten om voorop te lopen op het militaire offensief van de Sovjet-Unie in Japan en gingen dus over tot het inzetten van atoombommen op 6 en 9 augustus. Dit maakte het voor het Amerikaanse leger, onderleiding van generaal MacArthur, mogelijk om Japan te bezetten.

Een voormalige wetenschappelijke adviseur van de Britse regering, P.M.S. Blackett, stelde later: "Het gooien van de atoombommen was niet zozeer de laatste militaire daad van de Tweede Wereldoorlog, maar de eerste daad van een diplomatieke koude oorlog met de Sovjet-Unie." Voor deze diplomatieke demonstratie van de nucleaire macht, werden dus twee steden compleet weggevaagd.

Leiders die het kapitalisme vertegenwoordigen blijven in 1945 het gebruik van nucleaire wapens tegen Japan goedpraten. Nog steeds is er een hevige discussie gaande of de bommen wel of niet gebruikt hadden moeten worden. Dit heeft zeker sneller een einde aan de Tweede Wereldoorlog gemaakt en daardoor vele (Amerikaanse) soldatenlevens gespaard, omdat anders bij een invasie vele duizenden soldaten moesten vechten en dus ook grote aantallen het leven moeten hebben gegeven voor de overwinning, zeker gezien de wijze waarop Japan zich steeds had verdedigd op eilanden als Okinawa en Iwo Jima en de agressiepolitiek die ze voerden. Maar anderen zeggen dat Japan al zo erg verzwakt was dat het eind 1945 zich zeker zou hebben overgegeven. Dat werd dan wel achteraf bekend, maar dat was het waarschijnlijk niet in augustus 1945.

Er waren dus andere oplossingen geweest om Japan tot een overgave te brengen, maar toch wordt er gedacht de het gooien van de atoombommen vooral bedoelt was voor als machtsvertoon. Ze wilden de wereld(en dan met name de Sovjet-Unie) laten zien wat voor vooruitstrevende technologie ze hadden. Dat de wereld maar beter uit kon kijken voor de Verenigde Staten. Het gebruik van de atoombom heeft in ieder geval geleidt tot het fabriceren van meer kernwapens door landen over de hele wereld. Er ontstond een wapenwedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. En zo was het gooien van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki niet de laatste militaire daad van de Tweede Wereldoorlog, maar de eerste daad van een diplomatieke koude oorlog met de Sovjet-Unie.

Wat is de rol van de atoombom in de Koude Oorlog geweest?

Met de explosie van de eerste atoombom op de stad Hiroshima brak er een nieuw tijdperk aan. De atoombom gaf een andere dimensie aan militaire macht en de bestaande strategische oorlogen leken hun uitwerking niet meer te kunnen volbrengen. Na de oorlog werden de machtsverhoudingen zichtbaar en de invloed van de grootmachten werden geografisch duidelijk. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog was de opmars van de kernwapens nog niet afgelopen. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie ontwikkelden zich als grote kernmachten. Deze twee hadden dan wel samen gestreden tegen het naziregime, toch heerste er wantrouwen tussen deze twee landen. Er ontstond tussen deze twee landen een wapenwedloop. Die wapenwedloop gebeurde in een periode van vrede wat de zogenaamde Koude Oorlog werd genoemd. De Koude Oorlog was een machtstrijd tussen de kapitalistische Westerse landen onder leiding van de Verenigde Staten en de communistische landen onder leiding van de Sovjet-Unie en/of aanhangers van het communistische China. Wat is de rol van de atoombom in de Koude Oorlog geweest?

Oorzaken Koude Oorlog

Al vanaf het moment dat de Sovjet-Unie was ontstaan, bestaat er wantrouwen tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. In 1917 werd de USSR communistisch, in november pleegden de communisten en Sovjets een staatsgreep onder leiding van Lenin. Hierdoor kreeg de USSR de naam Sovjet-Unie. Ze hadden een aantal bondgenoten gekregen die ook communistisch werden, maar de Sovjet-Unie had vooral het gevoel dat ze omsingeld waren door vijandige kapitalistische landen. In de Verenigde Staten meende men echter dat het communisme in de Sovjet-Unie ten val zou moeten komen om een wereldvrede mogelijk te maken.

De West-Europese landen waren bang voor een communistische revolutie. Ze waren vooral bang dat ook in hun land een communistische revolutie zou komen die geleid werd door de Sovjet-Unie. Kort na de Eerste wereldoorlog vonden er wel een paar pogingen tot de communistische revolutie plaats, maar deze mislukten. Hier ontstond al het eerste conflict.

Op 6 augustus 1945 wierpen de Verenigde Staten de eerste atoombom op Hiroshima en daarna nog n op Nagasaki. Dit kun je het einde van de Tweede Wereldoorlog noemen, maar je zou ook kunnen zeggen dat het de eerste daad van een diplomatieke koude oorlog met de Sovjet-Unie was. De vraag die je jezelf kunt stellen is of het gooien van die bommen nou echt bedoeld was om de oorlog te beindigen of om gewoon de militaire macht van de Verenigde Staten te laten zien.

Wat wel zo was, is dat naar aanleiding van het gooien van deze bommen ook de Sovjet-Unie begonnen met het produceren van kernwapens en kernproeven.

De Koude Oorlog kwam voort uit de onenigheid tussen Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk over hoe het naoorlogse Europa en Verre Oosten eruit zouden moeten zien. Ze handelen op grond van eigen historische ervaringen. Toen Duitsland in 1945 ineenstortte werden de grote verschillen in toekomstvisie tussen de bondgenoten duidelijk. De Koude Oorlog was niet het gevolg van n gebeurtenis, maar was het gevolg van een fundamentele botsing van ideologien tussen de Sovjet-Unie en het Westen.

In 1946 begon de Verenigde Staten een agressievere houding ten opzichte van de Sovjet-Unie aan te nemen. Truman vond dat er meer genvesteerd moest worden in militaire uitgaven (waaronder dus in kernwapens), maar hij werd hierbij niet gesteund door het Congres, omdat hier vooral Republikeinen inzaten die deze uitgaven wilden beperken. Een groot deel van de Verenigde Staten was niet overtuigd van de dreiging van de Sovjet-Unie. De ommekeer kwam in 1947 tijdens de crisis in Griekenland. In Griekenland was er een burgeroorlog aan de gang. Het leek dat ook hier het communisme wel eens aan de winnende hand kon zijn. De burgers wilden dit alleen niet en de Verenigde Staten wilden ze dan ook gaan steunen. De Verenigde Staten waren ook bang dat als Griekenland communistisch zou worden dit, ook over zou slaan op Turkije, Itali en Frankrijk (hier waren de communistische partijen ook steeds groter aan het worden). Truman's argument was dat volken die vrij willen zijn, het recht moeten hebben om hun eigen politieke stroming te kunnen kiezen. Dit werd begrepen en gesteund door het Congres.

De burgers in Griekenland verzette zich tegen de door communisten geleidde oppositie en werden dus gesteund door de Verenigde Staten.

Naar aanleiding van deze beslissing ontstond de Trumanleer. De Trumanleer hield in dat elk land dat aan kon tonen dat het door het communisme bedreigd werd, aan kon kloppen bij de Verenigde Staten. Stalin vond dat de Verenigde Staten hiermee een vijandige politiek opzette.

Op het moment van de afkondiging van de Trumanleer onderging West-Europa een ernstige economische crisis. George Marshall, de nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, kwam aan met het plan voor grootschalige hulp van de Verenigde Staten aan Europa. Het Marshall-plan voorzag zestien Europese landen van giften en kredieten ter waarde van 13.2 miljard dollar, het plan was een groot succes. In 1952 steeg de Europese industrile productie tot 35% boven het vooroorlogse niveau. De oplossing over hoe de Duitse economie weer op gang moest komen was in zicht, zonder dat het tot een nieuwe Duitse overheersing zou leiden. De oplossing was de koppeling van Duitsland aan een herstelplan voor heel Europa. Het succes van het Marshall-plan leidde tot een crisis in de relatie tussen het Westen en de Sovjet-Unie. De Sovjet-Unie weigerde aan het plan deel te nemen, begin 1948 was Europa verdeeld in twee economische blokken, de n afhankelijk van de Sovjet-Unie, de ander van de Verenigde Staten.

Conflicten Koude Oorlog

De laatste fase van Stalins afwijzing van het Marshall-plan was de blokkade van Berlijn in juni 1948. De Verenigde Staten, de Sovjet-Unie, Groot-Britannie en Frankrijk kwamen op de conferentie van Potsdam overeen dat Duitsland in vier bezettingszones verdeeld moest worden. Elk van de bezettingsmachten had de mogelijkheid zijn eigen zone in te delen naar eigen inzichten. Het gevolg was dat Duitsland niet alleen militair maar ook economisch en politiek verdeeld werd. In 1946 ontstond de eerste breuk tussen de Sovjet-Unie en het Westen met betrekking tot Duitsland, toen de gecompliceerde overeenkomst over de herstelbetalingen tussen de Sovjetzone en de Westerse zones stukliep. In het Westen wilde men Duitsland economisch weer op de been helpen en de drie Westerse zones integreren in het Europese herstelprogramma. Dit was precies waar de Sovjet-Unie bang voor was, een staat die driekwart van de bevolking en de belangrijkste industriegebieden omvatte, wat een grote aantrekkingskracht zou kunnen hebben op de Duitsers in de Sovjetzone. De West-Duitse staat die nauwe banden met de Verenigde Staten zou kunnen krijgen, kon een militaire mogendheid worden die de Sovjet-Unie bedreigde.

24 juni 1948 is de Berlijnse blokkade begonnen, de Sovjetautoriteiten sneden alle passagiers- en vrachtvervoer naar West-Berlijn af. Berlijn was voor de Sovjet-Unie de ideale plaats om de kracht van de Sovjet-Unie te laten zien. De Britten en Amerikanen reageerden op deze uitdaging van de Sovjet-Unie door een massale luchtbrug in de stellen. Bijna een jaar lang werden bewoners van Berlijn door de lucht van brandstof, voedsel en andere goederen voorzien. De Sovjet-Unie kwam door deze gebeurtenis in een kwaad daglicht te staan, al een land dat mensen probeerde uit te hongeren.

Stalin gaf in mei 1949 toe dat de blokkade mislukt was en beindigde hem. Berlijn was het eerste openlijke conflict in de Koude Oorlog tussen de twee tegenstanders. Toch leidde het niet tot een echte oorlog, de Verenigde Staten maakte geen gebruik van hun nucleaire monopolie om de blokkade te doorbreken, en de Sovjet-Unie maakte ook geen gebruik van haar militaire vaardigheden om het Westen uit Berlijn te verdrijven. Waarschijnlijk werd de terughoudendheid van de Sovjet-Unie veroorzaakt doordat de Verenigde Staten bommenwerpers die kernbommen konden vervoeren, overgeplaatst hadden naar Groot-Brittanni.

Het werkelijke doel van blokkade door de Sovjet-Unie was om de Westerse geallieerden uit Berlijn te verdrijven en een pro-Westerse Duitse staat te voorkomen. Het conflict had alle kenmerken van een oorlog, maar het feit dat de Verenigde Staten al over een bom beschikte maakte het conflict anders dan andere.

Het was noodzakelijk om de Verenigde Staten blijvend te betrekken bij Europa na de Duitse ineenstorting en de opkomst van een bewapende Sovjet-Unie. Om deze reden werd in april 1949 het Noord-Atlantisch Verdrag getekend in Washington. Het doel van de NAVO was psychologisch, de strategie waarop de verdediging van Europa was gebaseerd was een mogelijkheid van de Verenigde Staten om een atoombom af te werpen. Een zorg van de NAVO was dat het voor de West-Europese grondtroepen onmogelijk was om het Rode Leger (van de Sovjet-Unie) weerstand te bieden, de NAVO moest op de bom vertrouwen om een Sovjetaanval af te schrikken.

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werd Korea door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie van de Japanners bevrijdt. Korea werd net als Berlijn in twee stukken verdeeld, in Noord-Korea had de Sovjet-Unie de leiding en in Zuid-Korea de Verenigde Staten. In 1948 was Noord-Korea een communistische staat geworden onder leiding van Kim Il Sung, de Sovjet-Unie trok zijn groepen terug. Noord-Korea onder leiding van Syngman Rhee was bang voor de strijdkrachten van het noorden. De Amerikaanse troepen trokken zich in juni 1949 terug, omdat Zuid-Korea buiten de Amerikaanse verdedigingslinie lag. Toch bleven de invloeden van deze twee landen erg groot en bleef Korea verdeeld in twee staten. In juni 1950 viel Noord-Korea Zuid-Korea aan. Westerse deskundigen waren van mening dat Stalin het brein was achter de aanval op Zuid-Korea. Echter beweerde een Amerikaanse historicus dat Kim il Sung niet Stalins orders opvolgde, maar zich liet leiden door nationalistische overtuiging dat het land herenigd moest worden en er in het zuiden een revolutie moest komen. De Verenigde Staten zorgde ervoor dat er een VN-leger naar Korea werd gestuurd om Zuid-Korea te helpen. Het communistische China gaat zich nu ook met de oorlog bemoeien en dreven de VN-troepen terug naar de oude grens tussen Noord en Zuid-Korea. De Verenigde Staten stond voor een dilemma, generaal McArthur wilde over gaan op het gebruik van atoombommen om de hulp van Chinese troepen naar Korea te stoppen. De Britse premier Clement Attlee haastte zich naar Washington wegens dit gerucht, hij maakte zijn verzet tegen dit plan duidelijk. Er bestond een angst dat de aanval op China automatisch de Sovjet-Unie bij de oorlog zou betrekken. De regering-Truman had gekozen voor een beperkte oorlog, McArthur streefde naar totale overwinning. Om deze reden werd McArthur door Truman ontslagen. Dit ontslag was erg belangrijk, McArthurs roep om kernwapens was militair gezien misschien een goed plan geweest, maar zou de geloofwaardigheid van de Verenigde Staten misschien wel onherstelbaar beschadigd hebben. De Koreaanse oorlog duurde nog ongeveer twee jaar maar geen van beide partijen wist een beslissend voordeel te behalen. President Eisenhower waarschuwde China in januari 1953 indirect, dat de Verenigde Staten gebruik zouden maken van de atoombom wanneer er geen voortgang geboekt werd op de vredesbesprekingen in Panmunjom. Stalin overleed in maart 1953 en in juli 1953 werd er een wapenstilstandovereenkomst getekend. De scheiding tussen Noord en Zuid-Korea bleef bestaan.

Het gevaar van een kernoorlog was nergens groter dan de vijf jaar tussen 1957 en 1962. De Sovjet-Unie lanceerde de eerste satelliet, de Spoetnik, om een baan op de aarde, op 4 oktober 1957. Door deze mogelijkheid had de Sovjet-Unie ook het vermogen om een raket te produceren die krachtig genoeg was om als kernkop te dienen. De Sovjet-Unie leek in n klap het strategisch evenwicht tussen oost en west veranderd te hebben. Chroetsjov probeerde meteen winst uit deze voorsprong met betrekking tot rakettechnologie te halen.

Chroetsjov lokte de Berlijnse crisis uit in november 1958, hij stelde de westerse mogendheden een ultimatum. Hij eiste het einde van de bezetting van West-Berlijn en wilde het omvormen tot een vrije stad. Het Westen moest kiezen tussen een oorlog met de Sovjet-Unie of een terugtocht uit West-Berlijn. De situatie in West-Berlijn was sinds 1955 erg veranderd, en inmiddels lid geworden van de NAVO. Het Westen weigerde het Oost-Duitse regime te erkennen, omdat het nooit vrije verkiezingen had georganiseerd.

Chroestjov vond het tijd worden om een oplossing te vinden voor het Berlijnse probleem, de Sovjet-Unie beschikte ook over voldoende nucleaire macht en dat bracht hem tot deze beslissing. De West-Duitse economie ging goed vooruit, en het deel werd steeds meer welvarend. Het Oost-Duitse deel liep ver achter in ontwikkeling, veel mensen waren al ontsnapt naar West-Berlijn. Chroestjov trok een deadline van het ultimatum in. Toch realiseerde ze zich net zo goed als het Westen dat het gebruik van militaire middelen ondenkbaar was, het zou kunnen leiden tot een kernoorlog op grote schaal. Toen in juli meer dan duizend Oost-Duitsers per dag naar West-Berlijn vertrokken, besloot Chroestjov als oplossing voor het probleem een bouw van de Berlijnse Muur op 13 augustus 1961. Het vluchtelingenprobleem was in n klap opgelost, maar het Oostblok werd onderdrukt door deze oplossing. Chroestjov trok zijn dreigement in en er kwam een einde aan de Berlijnse crisis. Wat in Berlijn in 1958 begon, eindigde in 1962 in Cuba.

De meest gevaarlijke nucleaire crisis van de Koude Oorlog vond plaats in de dertien dagen in oktober 1962. Chroestjov vestigde afstandsraketten op Cuba in de zomer van 1962, wat een oorzaak was van deze crisis. Toen Chroetsjov op 29 oktober 1962 toestemde de raketten terug te trekken eindigde de crisis.

De communistische leider Fidel Castro kwam in 1959 op het eiland Cuba aan de macht. Zijn relatie met de Verenigde Staten verslechterde toen hij Amerikaanse bedrijven op Cuba nationaliseerde. Onder leiding van J.F. Kennedy hadden de Verenigde Staten in april 1961 een poging gedaan tot een invasie, maar deze mislukte. Castro vroeg de Sovjet-Unie om militaire bescherming. In oktober 1962 ontdekte een verkenningsvliegtuig raketinstallaties van de Sovjet-Unie op Cuba, president Kennedy stelde een blokkade op zee in om verdere verscherping van raketten naar Cuba te voorkomen. Kennedy eiste vervolgens de verwijdering van alle offensieve Sovjetraketten op Cuba, en dreigde met een invasie binnen 24 uur. In ruil voor de Amerikaanse belofte om Cuba niet binnen te zullen vallen, zegde de Sovjet-Unie toe zijn raketten terug te trekken. Waarschijnlijk wilde Chroestjov met deze actie een nucleair balans brengen tussen de Sovjet-Unie en het Westen. Door het opstellen van raketten op Cuba zou dit een snelle oplossing zijn, een noodoplossing.

Op het gebied van buitenlandse politiek was de Cubaanse crisis Chroetsjov's laatste uitspatting. Men kwam aan het einde van een crisis dat op een politiek koord danste als het op kernwapens aankwam. Ongeveer een jaar later werd er tussen de twee supermachten een belangrijke overeenkomst gesloten over wapenbewerking. In juni 1963 werd er een directe telefoonverbinding tussen Washington en Moskou aangelegd, de zogenaamde hot line. Door de Verenigde Staten, de Sovjet-Unie en Groot-Brittanni werd in augustus 1963 het Verbod op Kernproeven getekend. Door de Cuba-crisis werden beide landen gestimuleerd om een overeenkomst te sluiten om de verspreiding van kernwapens te voorkomen. Het Non-proliferatieverdrag werd in 1969 getekend.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Vietnam verdeeld in een communistisch noorden en een westers zuiden. Noord-Vietnam werd gesteund door de Sovjet-Unie en China. In 1954 brak er een oorlog uit tussen Verenigde Staten en Vietnam. De Vietnamoorlog was de langste oorlog uit de geschiedenis van de Verenigde Staten, hij duurde van 1954 tot 1975. De Verenigde Staten gooide 10 miljoen bommen op Vietnam, dat is meer dan er in de hele Tweede Wereldoorlog gegooid is. Toch verloren de Verenigde Staten deze oorlog. Ze hielden zich jarenlang vast aan het doel om Zuid-Vietnam niet communistisch te laten worden. Aan het einde van de oorlog zagen veel mensen het Westen de Verenigde Staten als een grotere bedreiging voor wereldvrede dan de Sovjet-Unie. Toch komen Noord-Vietnam en de Verenigde Staten in 1973 tot een vredesverdrag.

Gorbatsjov geloofde in de Sovjet-Unie, maar deze was niet langer in staat controle uit te oefenen op landen in Oost-Europa. Eind 1989 ontmoette Gorbatsjov president Bush op Malta, waar hij verklaarde dat 'wij u niet langer als vijand beschouwen'. Deze ontmoeting betekende symbolisch het einde van de Koude Oorlog. De Koude Oorlog eindigde niet met een kernexplosie, maar met de ondergang van het communisme in de Sovjet-Unie en Oost-Europa. 26 december 1991 wordt wel gezien als het daadwerkelijke einde van de Koude Oorlog, op deze dag vond de opheffing van de Sovjet-Unie plaats. De jarenlange wapenwedloop met de Verenigde Staten heeft bijgedragen tot deze evolutie, door middel van de druk om steeds meer aan defensie te moeten uitgeven ten koste van de eigen economie. Het Westen liep op technologisch gebied ver voor, waardoor de Sovjet-Unie een grote achterstand had opgelopen.

De naam zegt het al, de Koude Oorlog was geen oorlog waarin landen elkaar met wapens aanvielen. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie probeerden elkaar te overtreffen in allerlei soorten wapens, het was een voortdurende opbouw van strijdmachten.

Welke conflicten zijn er verder door atoombommen ontstaan?

Er zijn op dit moment meer dan 30.000 kernwapens in de wereld. De Verenigde Staten en Rusland hebben elk ruim 10.000 kernbommen. Veel kleine landen willen kernwapens om zich veiliger te voelen en gewelddadige extremisten zien een kernbom als de hoofdprijs. Iedereen weet van de Verenigde Staten en Rusland dat ze kernwapens hebben, maar dit zijn niet de enige landen die atoomproeven deden en in het bezit zijn van kernwapens. Er zijn tegenwoordig nog een aantal kernmachten. Kernwapens zorgen alleen wel voor conflicten. De wereld had zo wel eens helemaal verwoest kunnen worden als de Koude Oorlog verkeerd gelopen was. Dit is het bekendste conflict waarbij kernwapens gebruikt worden. Ze worden dan wel niet echt ingezet, maar alleen de dreiging ermee is al angstaanjagend. De wereld leefde daardoor in angst. Wat voor conflicten zijn er verder door atoombommen ontstaan?

Kernmachten en kernproeven

Er zijn op dit moment acht kernmachten waarvan we zeker weten dat ze kernwapens hebben en kernproeven hebben uitgevoerd. Dit zijn de Verenigde Staten, Sovjet-Unie/Rusland, Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, China, India, Pakistan en Noord-Korea. Ze zijn samen verantwoordelijk voor meer dan 2000 kernproeven.

Kernproeven zijn altijd in verschillende groepen ingedeeld. Deze groepen weergeven op welke plek/locatie ze plaatsvonden. De vier groepen zijn: atmosferisch,

Met (boven)atmosferische kernproeven worden de proeven bedoeld die in of boven de atmosfeer plaatsvinden. Bij atmosferische proeven worden over het algemeen bommen de tot ontploffing gebracht vanaf torens, ballonnen, schepen en eilanden of ze worden uit vliegtuigen gegooid. Een klein aantal kernproeven worden bovenatmosferisch uitgevoerd. Hierbij wordt de kernbom meestal omhoog gebracht door een raket.

Bij onderwaterproeven worden bommen onder water tot ontploffing gebracht. De bom wordt hierbij vastgelegd aan een schip (dat dan ook vernietigd wordt door de explosie). Proeven van deze aard zijn gedaan om de effecten van atoomwapens tegen een zeemacht te testen.

Met ondergrondse kernproeven worden proeven bedoeld die onder het aardoppervlak worden gedaan op verschillende diepten. Ondergrondse kernproeven vormden het grootste aandeel van de kernproeven van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog, omdat andere vormen van testen verboden waren door het Limited Test Ban Treaty uit 1963. Als de explosie volledig ondergronds is wordt er een te verwaarlozen nucleaire neerslag veroorzaakt. Ondergrondse kernproeven leiden meestal tot kraters aan de oppervlakte. In 1976 spraken de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie af de kracht van hun ondergrondse kernproeven te beperken tot 150 kiloton.

Er zijn door deze acht landen meer dan 2000 kernproeven uitgevoerd. De Verenigde Staten hebben volgens officile telling 1054 proeven gedaan. De meeste proeven werden gehouden op de Nevada Test Site en de Pacific Proving Grounds op de Marshalleilanden.

De Sovjet-Unie heeft volgens de officile telling 715 proeven gehouden. De meeste proeven werden gehouden op testlocatie Semipalatinsk en Nova Zembla.

Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, China, India, Pakistan en Noord-Korea zijn samen nog goed voor zo'n 310 proeven.

Van Isral is men vrijwel zeker dat het kernwapens heeft, maar Isral heeft dit nooit officieel toegegeven. Ze worden verdacht door het Internationaal Atoomenergie Agentschap. Volgens de Federation of American Scientists en de National Resources Defense Council bezit Isral tussen de 100 en 200 atoomwapens.

Isral begin in 1949 met nucleair onderzoek. Ze begonnen met het aanleggen van een fosfaatvoorraad. In 1952 begonnen ze ook een nucleair programma. Dit deden ze onder de naam van the Israel Atomic Energy Commission (IAEC). De leider van dit programma was Ernst David Bergmann. Hij is lang bezig geweest om de regering te overtuigen dat een bom de beste manier is om te zorgen "dat we nooit meer geleidt worden als lammeren naar de slachtbank."

In 1953 hadden ze het proces voor de extractie van het uranium geperfectioneerd en uranium gevonden in de Negev woestijn. Ook hadden ze een nieuwe methode ontwikkeld voor de productie van zwaar water. Hiermee hebben ze de mogelijkheid om enkele van de meest belangrijke nucleaire materialen te produceren.

In 1956 hielp Frankrijk Isral met het maken van een nucleaire reactor.

Dit alles wijst al gauw erop dat Isral kernwapens heeft of zeker kunnen fabriceren.

Op 16 oktober 1964 werd ook China toegevoegd aan de lijst met landen die kernwapens heeft. Toen deden ze daar de eerste bovengrondse kernproef. Deze vond plaats op het Lop Nur proefterrein.

In 1984 zou China een nucleaire voorraad hebben van tussen de 150 en 160 kernkoppen en de schatting van nu is nog steeds boven de 100 stuks. China's laatste nucleaire test was op 29 juli 1996 en dit was de 45ste officile test.

Zo hebben de andere landen ook hun kernproeven en projecten. De drie belangrijkste landen zijn toch wel de Verenigde Staten, Duitsland en de Sovjet-Unie. Dit zijn die landen die begonnen met het produceren van kernwapens. Iedereen heeft kunnen zien wat voor invloed en macht je kunt uitoefenen met kernwapens. Hierdoor zijn andere landen ook begonnen met onderzoek naar en het produceren van kernwapens. Ze willen allemaal een graantje mee pikken van nieuwe technologien.

Conflicten

Naast de Koude Oorlog zijn er nog wel een aantal kleinere conflicten geweest tussen landen waarbij er gedreigd werd met kernwapens. Atoombommen werden niet alleen als militair wapen gebruikt, maar ook als politiek wapen. Landen met atoombommen kunnen andere landen onder druk zetten of bang maken. Dit zodat de tegenpartij doet wat ze willen. Hier een paar voorbeelden waarbij landen dreigden een kernwapen te gebruiken:

In 1994 kwamen Franse VN-militairen in de knel in Bosni. Naar aanleiding van dit probleem werden op het vliegdekschip Clemenceau kernraketten in paraatheid gebracht voor een mogelijke inzet op voormalig Joegoslavi.

Op 25 januari 1995 verscheen er een raket op het scherm van een radarstation in Rusland. De raket werd gezien als een mogelijke aanval op Rusland. De gealarmeerde Jeltsin(de eerste president van Rusland) gaf toestemming om de procedure te starten om kernraketten te lanceren voor een nucleaire tegenaanval. Toen ze twee minuten voor het gebruik van de raketten het bericht kregen dat het om een Noorse onderzoeksraket ging die geen bedreiging vormde, werd het stop gezet.

In 1999 vochten Pakistan en India om het grensgebied Kargil. Pakistan was na het terugtrekken van zijn leger voor de winter, het wordt daar dan -40 graden, eerder terug gegaan dan India. Pakistan heeft hierbij besloten het deel van India ook over te nemen, omdat dat vroeger ook van hun was.

Zowel India als Pakistan hadden in 1998 een kernwapen getest. De minister van buitenlandse zaken Shanshad Ahmad van Pakistan dreigde dat bij uitbreiding van het conflict hij "elk wapen in zijn arsenaal" zou inzetten. De voorzitter van de Pakistaanse senaat zei "het nut van wapens te ontwikkelen is zinloos als ze niet gebruikt worden als ze nodig zijn".

Ook India had ten minste 5 kernraketten klaarstaan voor gebruik.

Nawaz Sharif vloog naar de Amerikaanse president Bill Clinton op 4 juli en sloot te Washington een akkoord, waarbij hij instemde om alle Pakistaanse troepen terug te trekken.

Met de Koude Oorlog is het allergrootste conflict al genoemd. Tijdens de Koude Oorlog was het aantal kernwapens op zijn hoogtepunt. Naast de Koude Oorlog zijn er nog wel een aantal conflicten geweest waarbij het uit had kunnen lopen tot het gebruik van kernwapens. Toch zijn kernwapens geen wapens die gebruikt worden om te doden. Kernwapens worden vooral gebruikt om te dreigen om je doelstelling voor elkaar te krijgen.

Mutual assured destruction (MAD, wederzijdse verzekerde vernietiging) is de militaire strategie die hierbij gebruikt wordt. Deze strategie gaat ervan uit dat het gebruik van nucleaire wapens op grote schaal in een oorlog tot resultaat zou hebben dat zowel de aanvaller als de verdediger totaal vernietigd wordt. Het is gebaseerd op het idee dat het dreigen met zware wapens nodig is om te voorkomen dat de ander diezelfde wapens gebruikt. Vooral tijdens de Koude Oorlog werd van de MAD-strategie gebruikgemaakt, maar ook tijdens de andere conflicten was er enige vorm van deze strategie te ontdekken.

Er zijn dan ook veel landen die vooral om deze reden kernwapens hebben ontwikkeld. Ze willen op momenten dat net dat ene duwtje nodig is, hun macht laten zien door met hun kernwapens te dreigen. Je kunt dan ook niet uitsluiten dat er in de toekomst nog meer conflicten zullen gaan ontstaan tussen landen. Want landen zullen in de toekomst net dat laatste zetje willen geven om hun zin te krijgen.

Is het einde van het atoomtijdperk nabij?

We weten ondertussen dat als kernwapens echt gebruikt worden dat ze dan wel eens de hele wereld om zeep kunnen helpen. Om deze reden ontstaat er veel protest tegen kernwapens van over de hele wereld. Zo voert Greenpeace bijvoorbeeld actie tegen kernwapens, omdat die niet passen in een schone en veilige wereld. Greenpeace begon toen de Verenigde Staten in 1971 een atoomproef wilden doen op het eilandje Amchitka voor de kust van Alaska. Vastbesloten om nucleaire tests door de Verenigde Staten te stoppen, vertrok een kleine groep Canadese en Amerikaanse activisten per boot, de Phyllis Cormack, naar het testgebied in Alaska. Sindsdien protesteert Greenpeace tegen kernproeven, het dumpen van radioactief afval en massavernietigingswapens. Kernwapens zijn een bedreiging voor de vrede vinden ze. Zo zijn er meer organisaties, maar ook landen en bevolkingsgroepen die steeds meer protesteren tegen kernwapens. Is het einde van het atoomtijdperk nabij?

Verdragen

Non-proliferatie Verdrag

De kernwapenwedloop moet in toom worden gehouden door internationale verdragen. In 1969 werd het Non-proliferatie Verdrag (Non Proliferation Treaty) getekend dat voor 25 jaar geldig zou zijn. In 1995 is het verdrag voorlengt voor onbeperkte duur. Het verdrag is sinds het opstellen van het verdrag door 186 landen ondertekend. Het akkoord houd in dat landen zonder kernwapens er geen zouden gaan ontwikkelen en in ruil daarvoor moeten de landen die wel kernwapens hebben ze ontwapenen. De bedoeling hiervan is de verspreiding van kernwapens tegen te gaan. De acht officile kernwapenstaten (India, Verenigde Staten, Rusland, China, Pakistan, Noord-Korea, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk) zijn echter tot op de dag van vandaag nog steeds niet ontwapend. Doordat de kernwapenlanden hun verplichting van het Non-Proliferatie Verdrag niet nakomen, vinden andere landen dat ze een excuus hebben om dan ook kernwapens te gaan ontwikkelen. Het controlesysteem, dat gecontroleerd wordt door het Internationaal Atoomagentschap in Wenen (IAEA), werkt niet.

Algemeen Kernstop Verdrag(CNTBT: Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty)

Er zijn vanaf 1945 door de atoommachten vele kernproeven gedaan. Dit verdrag verbiedt nucleaire proeven onder alle omstandigheden, zowel voor militair als civiel gebruik. 166 landen hebben ondertussen dit verdrag getekend, maar het verdrag is nog niet van kracht, omdat een aantal landen weigeren om het verdrag te ratificeren. Van de kernmachten hebben Rusland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk het verdrag getekend en geratificeerd. De Verenigde Staten en China hebben het verdrag wel getekend, maar niet geratificeerd. De nieuwe kernmachten Pakistan, India en Noord-Korea hebben het verdrag zelfs helemaal niet getekend.

START

START werd op 3 januari 1993 ondertekend door George Bush en Boris Jeltsin. Dit verdrag eiste de stopzetting van alle op het land aanwezige MIRVs (raketten die meerdere kernkoppen bevatten) en het terug vorderen van het aantal kernwapens.

Nu nog steeds zijn er vele kernwapens in de wereld, maar met de komst van Barack Obama is er weer wat hoop op dat de kernwapens voorgoed verdwijnen. De Verenigde Staten gaan namelijk de rol van kernwapens in hun veiligheidsbeleid beperken. Bovendien zien ze af van de verdere productie en ontwikkeling van nieuwe kernwapens

De Amerikaanse regering zegt niet dat zij nooit als eerste kernwapens zal gebruiken, zoals sommige Democraten in het Congres hebben bepleit. Wel zegt Washington nu voor het eerst dat ze geen kernwapens zal inzetten tegen landen zonder nucleaire wapens die zich houden aan het verdrag tegen de verspreiding van kernwapens, het zogeheten Non-proliferatie Verdrag.

Wel zouden zij kunnen rekenen op een vernietigende aanval met conventionele wapens. Obama wil de kernwapens uitsluitend gebruiken als afschrikking tegen gebruik van kernwapens door andere landen. Ook beschouwt hij deze nieuwe benadering als onderdeel van zijn streven naar een wereld zonder kernwapens. Door dit te doen hoopt hij dat landen met nucleaire ambities erdoor aangespoord worden zulke plannen op te geven.

Binnenkort ondertekenen Obama en Medvedev in Praag een nieuw verdrag dat nieuwe beperkingen stelt aan het aantal strategische kernwapens van beide landen. Volgens dit verdrag, de opvolger van de Strategic Arms Reduction Treaty (START) uit 1991, moeten de twee landen die samen zo'n 95 procent van alle kernwapens in de wereld in hun bezit hebben hun arsenalen met dertig procent doen inkrimpen.

13 april was Obama gastheer van een grote conferentie, waar tientallen regeringsleiders spraken over hoe voorkomen kan worden dat kernwapens in handen vallen van terroristen of mislukte staten.

Er is dus in de loop van de jaren wel wat gedaan om het produceren van kernwapens tegen te gaan en de aantallen terug te brengen. Alleen niet alle landen werken mee zoals ze horen mee te werken. Zij ondertekenen verdragen en komen ze dan niet na. Of ze ondertekenen helemaal niet. Alleen internationaal overleg kan leiden tot een kernwapenvrije wereld. Iedereen moet zich dan aan de verdragen houden en ook heel de wereld moet hier aan mee willen doen. Er hoeft maar n land te zijn dat niet meewerkt en er ontstaat weer een monopolie op kernwapens en zo ontstaat er weer een nieuwe wapenwedloop. Er wordt door landen dus wel gewerkt om kernwapens terug te dringen, maar ze zullen voorlopig verdwijnen. Terroristen en landen die net zijn komen kijken in de wereld van de kernwapens willen deze voor hun nieuwe technologie niet opgeven. Met deze technologie denken ze dat ze meer macht kunnen uitoefenen. Zolang er n of meer van dit soort landen bij zit, dan is het atoomtijdperk nog niet voorbij.

Eindconclusie

Van het begin tot iets na het einde van de Tweede Wereld oorlog waren de drie belangrijkste atoomprojecten het Uranverein, het Manhattan Project en het Sovjetproject. Bij het Uranverein hebben ze vooral gewerkt aan hoe je atomen kunt splitsen. De Verenigde Staten zagen dit echter al bedreiging en begonnen een eigen project om van de techniek van kernsplitsing een atoombom te maken. De Sovjet-Unie zagen dat weer als bedreiging en begonnen zo zelf aan een atoomproject. Het Manhattan Project en het Sovjetproject zijn uiteindelijk de twee belangrijkste gebleken, omdat deze later de bommen hebben gefabriceerd voor Hiroshima en Nagasaki en verantwoordelijk zijn voor het maken van de kernwapens waarmee enorm gedreigd is tijdens de Koude Oorlog tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.

Zoals net gezegd zijn er bij de atoomprojecten atoombommen gemaakt. De enige keren in de geschiedenis van de wereld dat ze ook daadwerkelijk gebruikt zijn, was in Hiroshima en Nagasaki door de Verenigde Staten. Of de bommen wel of niet gebruikt hadden moeten worden blijft lastig, omdat de werkelijke achtergrond niet duidelijk is. Je kunt het van verschillende kanten bekijken. Doordat de atoombommen zijn gebruikt heeft Japan zich uiteindelijk wel overgegeven en zijn er vele (Amerikaanse) slachtoffers gespaard gebleven.

Nog steeds is er een hevige discussie gaande of de bommen wel of niet gebruikt hadden moeten worden. Dit heeft zeker sneller een einde aan de Tweede Wereldoorlog gemaakt en daardoor vele (Amerikaanse) soldatenlevens gespaard, omdat anders bij een invasie vele duizenden soldaten moesten vechten en dus ook grote aantallen het leven moeten hebben gegeven voor de overwinning, zeker gezien de wijze waarop Japan zich steeds had verdedigd op eilanden als Okinawa en Iwo Jima en de agressiepolitiek die ze voerden. Maar anderen zeggen dat Japan al zo erg verzwakt was dat het eind 1945 zich zeker zou hebben overgegeven. Dat werd dan wel achteraf bekend, maar dat was het waarschijnlijk niet in augustus 1945.

Er waren dus andere oplossingen geweest om Japan tot een overgave te brengen, maar toch wordt er gedacht de het gooien van de atoombommen vooral bedoelt was voor als machtsvertoon. Ze wilden de wereld(en dan met name de Sovjet-Unie) laten zien wat voor vooruitstrevende technologie ze hadden. Dat de wereld maar beter uit kon kijken voor de Verenigde Staten. Het gebruik van de atoombom heeft in ieder geval geleidt tot het fabriceren van meer kernwapens door landen over de hele wereld. Er ontstond een wapenwedloop tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. En zo was het gooien van de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki niet de laatste militaire daad van de Tweede Wereldoorlog, maar de eerste daad van een diplomatieke koude oorlog met de Sovjet-Unie.

Slotwoord

Niek: We zijn op tijd begonnen met het maken van het verslag. We hadden alleen iets eerder literatuur moeten gaan zoeken, maar dit was niet mogelijk doordat we twee deelvragen nog niet goed geformuleerd hadden en hier dus geen boeken voor konden gaan zoeken. Ook was de informatie over het gebruik van de atoom door de geschiedenis heen nog maar gering. Het bleek dat informatie die wij zochten door heel veel groepjes gezocht werd. Hierdoor waren de boeken waarvan wij dachten dat we ze hard nodig zouden hebben niet meer in de bibliotheken van Apeldoorn. Onze bedoeling was om als eerste het verslag te maken zonder plaatjes en andere dingen, dus alleen de tekst. Hierbij hebben we gekozen om een duidelijk indeling te maken. Eerst de deelvraag bovenaan, dan de inleiding met daaronder twee regels wit zodat duidelijk is we gaan beginnen met de uitleg, duidelijk samenvattende tussenkopjes, dan weer twee regels wit om te laten zien dat onze conclusie volgt. Bij de uitleg van het hoofdstuk hebben we ook dingen uitgelegd die niet belangrijk zijn voor de deelvraag, maar er wel in staan ter verduidelijking van bijvoorbeeld de oorlog die zich in die tijd afspeelde. Nadat we dit af hadden zijn we plaatjes en de overige delen van het verslag gaan maken.

Ik denk dat de eerste twee hoofdstukken het best zijn gelukt, want daar was wel veel informatie over te vinden die ook echt bruikbaar was voor ons verslag. Wat minden ging waren de laatste drie verslagen. In het hoofdstuk over de Koude Oorlog was het erg lastig om dingen als atoomdiplomatie en de wapenwedloop naar voren te laten komen, omdat door ook niet echt veel over te vinden was en je dus zelf moest gaan bedenken wat dit ermee te maken had.

De samenwerking tussen Marloes en mij ging goed. We hadden een duidelijke taakverdeling en weten van elkaar wat de goede en sterke punten zijn bij het maken van verslagen. Die hebben we geprobeerd zoveel mogelijk van elkaar te gebruiken. We hebben elkaar geholpen op de plekken waar we vastliepen. Zo hebben we elkaars hoofdstuk gelezen en zo nodig dingen toegevoegd of gevraagd of bepaalde stukken nog wat verduidelijkt konden worden. Maar we hebben ook delen van elkaars hoofdstuk geschreven waar de een wat minder over wist dan de ander.

Aan het eind kwamen we toch wel een beetje in tijdnoot. Ondanks dat we al heel veel tijd aan het verslag hadden besteed. Dit komt doordat je erg veel tijd kwijt bent voor het zoeken naar informatie en om die informatie weer te checken. Zo zijn we vaak verschillende jaartallen tegengekomen op internet en als die jaartallen ook voorkwamen in het boek, hebben we steeds voor het jaartal in het boek gekozen, omdat ons dat een realistischer jaartal leek.

Doordat er zo weinig over bepaalde deelvragen/onderwerpen te vinden was kwamen we toch wel uit op dat we veel van wikipedia hebben gehaald. We hebben geprobeerd dit zoveel mogelijk te vermijden, omdat wikipedia eigenlijk een naslagwerk is. Maar over bijvoorbeeld de atoomprojecten in Duitsland en de Sovjet-Unie stond eigenlijk nergens iets over aangegeven in boeken of andere sites. Ook hebben we bij een aantal noten van boeken geen blz. nummer staan. Dit komt doordat we er achteraf achter kwamen dat we dit ook moesten doen. Een aantal van die boeken hadden we ondertussen al terug gebracht en zijn naar U toe geweest om te vragen of dit een probleem was. Toen heeft U ons toestemming gegeven om vanaf dat moment wel met blz. nummers te gaan werken en bij de rest het te laten zitten.

Het was een leuk werkstuk om te maken, maar het bleek uiteindelijk gewoonweg te lang om aan te werken. En door de geringe hoeveelheid informatie was het erg lastig om andere informatie te checken en goede punten te maken.

Noten van illustraties:

Voorpagina: http://www.41afdva.net/5/KO-01-Hiros.jpg

  1. http://static.howstuffworks.com/gif/manhattan-project-1.jpg
  2. http://lh4.ggpht.com/_RsWj5GNlB1s/SA0GvD1OMKI/AAAAAAAADLY/OKWmQEsGM7E/DSC_1370.JPG
  3. http://tobkes.othellomaster.com/wp-content/uploads/2009/06/Hiroshima-August-1945.jpg
  4. http://www.encyclopediaofarkansas.net/media/gallery/photo/doug_macarthur_f.jpg
  5. http://readgeorge.com/images/fat-man-and-little-boy.jpg
  6. http://www.trumanlibrary.org/photographs/63-1457-28.jpg
  7. http://www.hdg.de/lemo/objekte/pict/Nachkriegsjahre_plakatERPMarshallPlan/index.jpg
  8. http://www.digischool.nl/kleioscoop/camerascoop/koude%20oorlog/demuur2.jpg
  9. http://www.duurzameenergiethuis.nl/wp-content/uploads/2009/10/gorbatsjov.jpg
  10. http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:Types_of_nuclear_testing.svg
  11. http://www.chinadaily.com.cn/60th/images/attachement/jpg/site1/20090929/0013729e47710c2bea4515.jpg
  12. http://media.oanow.com/oanow/gfx.php?max_width=300&imgfile=images/uploads/obama_medvedev.jpg

Bronnenlijst

Literatuurlijst:

  • Berkhof, G.m Volten, P.Het militair strategisch denken in de Verenigde Staten en De Sovjet-Unie (z.j. , z.p.)
  • Lawton, C.Hiroshima, het verhaal van de eerste atoombom(2004, Harmelen)
  • Mason, J.W.De koude oorlog 1945-1991 (1996,
  • Alblasserdam)
  • Racz, M.De atoombom als politiek wapen(1986, Haarlem)
  • Sheehan, S.De tweede wereldoorlog in de stille oceaan (2004, London)
  • Tames, R.Hiroshima, De schaduw van de bom(2002, Oxford)

Sites:

  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Manhattanproject_(WO_II)
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Manhattan_Project
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Atoombommen_op_Hiroshima_en_Nagasaki
  • http://nl.wikipedia.org/wiki/Koude_Oorlog
  • http://home.deds.nl/~anwkernwapens/geschiedenis.html#koud
  • http://www.schooltv.nl/eigenwijzer/2157332/geschiedenis/item/2503370/de-atoombom/?vak=1540514
  • http://en.wikipedia.org/wiki/German_nuclear_energy_project
  • http://en.wikipedia.org/wiki/Soviet_atomic_bomb_project
  • http://www.cfo.doe.gov/me70/manhattan/hiroshima.htm
  • http://www.uchiyama.nl/ngabommen.htm
  • http://www.socialisme.be/marxisme/1945hiroshima.html
  • http://scholieren.samenvattingen.com/documenten/show/2484068/
  • http://historiek.net/Tweede-Wereldoorlog/Manhattan-Project.html
  • http://www.trouw.nl/krantenarchief/1995/08/05/2544993/STALIN_WIST_VEEL_MEER_VAN_DE_BOM_DAN_TRUMAN_DACHT.html
  • http://www.greenpeace.nl/campaigns/kernenergie-kernwapens/kernwapens-en-atoomproeven
  • http://www.fas.org/nuke/guide/israel/nuke/index.html
  • http://www.nrc.nl/binnenland/article1824847.ece/Een_nucleaire_apocalyps_het_goede_nieuws
  • http://www.defensie.nl/landmacht/onderwijs/werkstukken_basisvorming/de_koude_oorlog/wat_was_de_koude_oorlog

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!