Diabetische voet

Diabetische voet

De pancreas of alvleesklier produceert stoffen voor interne en externe (maag-darmstelsel) afscheiding. De productie van stoffen voor interne afscheiding gebeurt ter hoogte van de eilandjes van Langerhans. De meest voorkomende cellen ter hoogte van de eilandjes van Langerhans zijn de bta-cellen (80%) die insuline produceren.

Cellen hebben insuline nodig als sleutel om ter hoogte van hun celmembraan een opening te maken voor hun energieleverancier onder de vorm van glucose.

Wanneer deze sleutel activiteit van insuline gestoord is kan de glucose niet intracellulair en spreken we van diabetes mellitus. Afhankelijk van de oorzaak zijn er verschillende soorten diabetes mellitus:

  • diabetes type1: wanneer het eigen afweersysteem zich tegen de insulineproducerende cellen keert wordt er onvoldoende insuline geproduceerd zodat er onvoldoende insuline aanwezig is om de sleutel activiteit uit te voeren. Deze vorm komt voornamelijk voor bij jongeren maar kan zich ook op latere leeftijd ontwikkelen (de zognemaande Latent Autoimmune Diabetes in Adult of LADA);
  • diabetes type 2: wanneer de pancreas onvoldoende insuline aanmaakt en/of de lichaamscellen ongevoelig worden voor de aangemaakte insuline. Deze vorm komt voornamelijk voor bij ouderen maar de incidentie bij jongeren neemt toe;
  • zwangerschapsdiabetes: hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap kunnen samengaan met een lagere gevoeligheid van de lichaamscellen voor insuline. Deze vorm van diabetes mellitus herstelt zich spontaan na de zwangerschap;
  • secudaire diabetes mellitus veroorzaakt door bijvoorbeeld kanker.

Te hoge bloedsuikerwaarden (glycemie) zijn schadelijk voor het lichaam en leiden tot acute en chronische complicaties (bv. diabetes voet).

Epidemiologie

Statistieken met prevalentie-en incidentiecijfers geven aan dat diabetes wereldwijd een veel voorkomende aandoening is die steeds een grotere omvang aanneemt.

  • In Belgi wordt de prevalentie van type 1 en type 2 bij de volwassen bevolking geschat (gediagnosticeerden en niet-gediagnosticeerden) op 7,9%. Dit prevalentiecijfer loopt op tot 9,7% in 2025.

Meer concreet betekent dit dat er jaarlijks ongeveer 2070 nieuwe type 1 worden vastgesteld (waarvan meer dan de helft jonger dan 14 jaar). 23.500 mensen krijgen jaarlijks de diagnose van type 2.

  • Wereldwijd wordt geschat dat in 2025 6% van de hele wereldbevolking diabetes zal hebben.

Deze diagnostiek is onlosmakelijk verbonden met de eraan verbonden complicaties. Immers mensen met diabetes mellitus lopen meer risico op het ontstaan van letsels in de onderste ledematen. Dit risico neemt toe met de leeftijd en de duur van diabetes.

  • 1200 1600 amputaties per jaar (50 70% van alle niet-traumatische amputaties )
  • De 5-jaars overleving na een onder- of bovenbeenamputatie is minder dan 30%
  • De WHO (wereldgezondheidsorganisatie) en de IDF (Internationale Federatie voor Diabetes) waren zich bewust van deze problematiek en organiseerden in 1990 een internationale bijeenkomst in San Vincenzo (Itali) wat resulteerde tot de declaratie van Sint-Vincent met als hoofddoelstelling de klinische behandeling en de levenskwaliteit van diabetes mellitus- patinten te verbeteren. Concreet betracht deze verklaring onder andere een daling van het aantal amputaties met 50%.

Begripsbepaling

De diabetesvoet of diabetische voet is een term die gebruikt wordt voor het geheel van afwijkingen en letsels die het resultaat zijn van anatomische en pathologische wijzigingen in de onderste ledematen t.g.v. diabetes mellitus.

  • De oorzaken van een diabetische voet zijn een combinatie van verhoogde druk, perifere polyneuropathie, perifeer vaatlijden, LJM en eventuele omgevingsfactoren (slecht zien, obesitas, trauama e.d.)
  • Een diabetische voet kan evolueren naar infectie (osteomyelitis) en in een laatste fase naar amputatie

Ter hoogte van de voet herkennen we volgende botstructuren:

  • tenen (verzameling teenkootjes of phalanges)
  • middenvoetsbeenderen (metatarsalia)
  • voetwortelbeenderen
  • enkel (samengesteld uit sprongbeen/os talus en hielbeen/os calcaneus)

Deze botstructuren zijn omgeven door andere weefselstructuren waarin het zenuw- en bloedvatenstelsel verspreid ligt. Belangrijke bloedvaten zijn onder andere

  • arteria dorsalis pedis (bovenaan)
  • arteria tibialis posterior (zijlings aan kant van de grote teen)

http://www.trauma-surgery-international.com/Foot%20Surgery.html

Pathogenese

neuropathie

Hyperglycemie veroorzaakt schade aan de zenuw en is hierdoor een belangrijke metabole factor in het ontstaan van neuropathie.

Naargelang het soort zenuw dat is aangetast, wordt een onderscheid gemaakt tussen autonome neuropathie, sensorische en/of motorische neuropathie

  • Sensorische neuropathie
  • Sensorische neuropathie is de belangrijkste aanleiding (50 tot 60%) voor het ontstaan van een neuropathisch voetletsel.

    Symptomatologie is bij aanvang verschillend, zoals een brandend gevoel, oncomfortabele dysesthesien (overgevoeligheid, hypo- of hyperesthesie), paraesthesien (onjuiste gevoelswaarwording, bv. mieren die over huid kruipen) en kan evolueren naar een progressief verlies van gevoeligheid voor pijn, druk en/of temperatuur. Door het verdwijnen van deze gewaarwordingen is de patint zich niet meer bewust van overdruk, verbranding en/of trauma. Hierdoor worden verwondingen door de patint niet of te laat opgemerkt.

  • Motorische neuropathie
  • Motorische neuropathie kan leiden tot verzwakking en/of atrofie van de kleine voetspieren.

    Gevolg:

    • Voet komt in klauwstand te staan

    Klauwtenen:

    • tenen die krom staan, door een strekstand van het 1ste teengewricht en een buigstand van het 2de en 3de gewricht waardoor het 1ste en 2de kootje in een hoek staan t.o.v. elkaar
    • maar nog niet zijn vastgegroeid in die stand
    • het is een voorstadium van hamertenen
    • verhoogde lokale druk -> Drukpunten op hiel, metatarsaalkoppen en de teenpunten: callus/eeltvorming (door veranderde anatomie, door een gebrek aan motorische en sensorische feedback)
    • ulceratie (verzwering) doordat onder eeltplekken weefsel wordt vernietigd en er een holte wordt gevormd met vocht en bloed, die door de druk in de diep gelegen weefsels diffundeert, openbreekt en kan infecteren (malum perforans pedis)
  • Autonoom
  • Diabetische autonome neuropathie is voornamelijk

    • Cardiovasculair: hartritmestoornissen, inspanningstolerantie (verminderde respons in HR en RR + verlaagde cardiac output), orthostatische hypotensie (RR daalt systolisch > 20 of diastolisch > 10 mmHg bij veranderde houding van liggend naar staand) en stille myocardischemie
    • Uro-genitaal (neurogene blaas, erectiestoornissen)
    • Gastro-enterologisch (gastroparese, obstipatie, diarree, faecale incontinentie)
    • huidcirculatie

    In de subcutis zijn kleine arterin (arteriolen) en venen (venulen) met elkaar verbonden door arterio-veneuze anastomosen (AVA) die samen bij een normale omgevingstemperatuur voor 80 90% van de huiddoorbloeding zorgen. Dit vasculaire systeem is met sympatische zenuwen voorzien die o.a. de lichaamstemperatuur helpen regelen. Bij aantasting van de sympatische bezenuwing treedt er dilatatie op wat resulteert in warme en rode voeten.

    • minder zweetsecretie waardoor de huid hard en droog wordt, wat makkelijk tot kloven leidt, welke een bron van infectie kunnen zijn

    Charcot osteo-arthropathie

    Is een specifieke problematiek vanuit een gevolueerde neuropathie (alle zenuwen zijn aangetast) waardoor er een progressieve en pijnloze misvorming van de voeten plaats vindt (Charcot-voet).

    • Het precieze ontstaan van een charcot-voet is onduidelijk. Aangenomen wordt dat de neuropathie aanleiding kan geven tot botresorptie (resorptie is een proces waarbij vaste stoffen i.h. lichaam worden opgelost). Door deze botaantasting is een gering trauma voldoende voor een fractuur in de voet. Indien een charcot-voet niet tijdig wordt herkend en behandeld, kan dit leiden tot het instorten van de aangetaste gewrichten met onherstelbare misvormingen van de voet tot gevolg.
    • Klinisch: rood, gezwollen en een spectaculair temperatuur verschil tussen de 2 voeten, meestal niet pijnlijk
    • Moet gegipst worden, om de voet te laten afkoelen (te ontlasten). Nadien is het noodzakelijk orthopedisch schoeisel te dragen dat de voet volledig ondersteunt (zie verder).
    • Algemeen

    • Een neuropatische voet is warm, droog met zones van hyperkeratose of kloven en gedilateerde venen
    • De wonden komen bij voorkeur voor ter hoogte van de voetzool
    • De patint is zich niet bewust van de wonde door een relatief verlies aan gevoeligheid
    • Open deur voor infecties: aantasting van de huidconsistentie, aanwezigheid van kloven, barsten, laattijdige diagnose van de wonde
    • Een diabetische voetwonde die veroorzaakt wordt door perifere neuropathie wordt in de literatuur omschreven als een neuropatisch ulcus.

    angiopathie

    o Macro-angiopathie

Vernauwing (atherosclerose) van de grotere arterin kan evolueren tot een obstructie, met ischemie en gangreen als gevolg:

  • Voet naar boven: wordt bleek en blijft bleek
  • Voet naar beneden: cyanotisch
  • Koude voeten
  • Weinig of geen pulsaties
  • Claudicatio intermittens (pijn tijdens het stappen, vaak minder uitgesproken door neuropathie)
  • Rustpijn, nachtelijke pijn (t.g.v. verminderde bloeddruk en slechte vaten minder zuurstofvoorziening, vnl. ter hoogte van de tenen, vaak minder uitgesproken door neuropathie)

Staat in relatie met vetrijke voeding, roken, hypertensie, ouderdom en immobiliteit

Atherosclerose komt bij diabetici (4 keer) meer voor dan bij andere patinten

  • Micro-angiopathie

Calcificatie van de tunica media (mediasclerose) van de kleine bloedvaten leidt tot een verminderde vasodilatatie wat kan leiden tot een verminderde doorbloeding. Een mindere bloedaanvoer en afvoer kan resulteren in een verminderde uitwisseling van voedingsstoffen en een verminderde afvoer van afvalstoffen.

  • Hoge kwetsbaarheid door een moeilijke genezing van wondjes en een slecht verweer tegen infecties
  • Verdwijnen van beharing
  • Meer aangetaste bloedvaten bij diabetespatinten, vaak symptoomloos
  • Angiopathie heeft een slechte prognose en evolueert vaak naar amputatie
  • Gangreen: lichaamsweefsel dat afsterft (bv. door onvoldoende of afgesloten bloedsomloop), wat kan gaan indrogen tot een harde massa (droog) of kan gaan rotten, wat dikwijls gepaard gaat met een onaangename geur (nat)
  • Ischemische voetulcera

Algemeen

  • Een angiopatische voet is koud en bleek
  • Wordt gemakkelijk cyanotisch bij neerhangen of wit bij optillen
  • Huid is dun en glanzend (geen beharing)
  • Wonden komen meestal voor op voetrug en de tenen
  • Veranderde pijnbeleving

Gemengd ulcus

In de literatuur wordt aangegeven dat 40% van alle diabetische wonden veroorzaakt worden door een combinatie van neuropathie en angiopathie, men spreekt van een gemengd ulcus.

Door het neuropatisch lijden merkt de patint de alarmsignalen van een onderliggend vaatlijden minder of helemaal niet op. Zo kan een necrotische wonde door de patint als niet pijnlijk worden aangeduid.

Limited Joint Mobility (LJM of fibrositis)

Mechanisme

  • Beperkte gewrichtsbeweeglijkheid door induratie (verharding door glycosylatie plastisch te vergelijken met een pot honing die versuikert) van gewrichtsstructuren waardoor een juiste ontplooiing (of afrol) van de voet tijdens het stappen belemmerd wordt. Dit kan leiden tot een veranderd gangpatroon die samen gaat met een verhoogde druk op bepaalde plaatsen. Wanneer dit gepaard gaat met neuropathie zal de patint die verhoogde druk niet opmerken en kan een drukletsel ontstaan.
  • LJM kan opgespoord worden via het prayer sign (met gespreide ellebogen handpalmen tegen elkaar <> ook bij reuma, artrose of andere gewrichts- en spieraandoeningen) en door meting van de dorsiflexie t.h.v. de tenen (hoek tussen grote teen en basis van de voetzool)
  • Inspectie van de diabetische voet

    Anamnese

  • leeftijd (complicatie treedt voornamelijk op bij 60-plussers)
  • reeds lang durende DM (complicatie treedt op in laat stadium, na 10 20 jaar diabetes)
  • voorgeschiedenis van ulcera of voetletsels
  • aanwezigheid van retinopathie of nefropathie
  • overgewicht
  • psychosociale context
  • type DM behandeling glycemieregeling
  • familie - huisvesting werk mobiliteit
  • roken alcohol voeding - beweging
  • klachten (bv. claudicatio, paresthesien e.d.)

Klinisch onderzoek

Klinische tekens van neuropathie en/of vasculaire insufficintie

Voetverzorging

  • Inspectie van de voet en beide voeten met elkaar vergelijken
  • Nagels: ingegroeide nagels, kalknagels, schimmel t.h.v. nagels
  • Interdigitale letsels: schimmel, eksteroog, ...
  • Misvormingen van de voet: hamertenen, Charcot artropathie, hallux valgus, platvoeten e.d.
  • Eeltknobbels, likdoorns, hyperkeratose
  • Kleur, uitzicht huid (roze, droog en schilferig bij neuropathie en bleek tot blauw bij vasculair), temperatuur e.d.

Het visuele beeld van een neuropatisch ulcus bij een diabetes voet kan variren. Meestal wordt het ulcus omringd door eelt en bevat het wondbed fibrineus beslag. Zwarte necrose komt zelden voor en wordt eerder gezien bij vasculaire ulcera. De voet heeft een normale kleur en voelt warm aan. Eelt- en/of blaarvorming en kloven (te nauw zittende schoenen) zijn makkelijk vast te stellen en kunnen wijzen op overbelasting.

  • Pulsaties
    • arteria pedis dorsalis (voetrug)
    • arteria tibialis posterior (binnenkant knobbelzijde)
    • capillaire refill
  • Semmes Weinstein Monofilament- test 5,07/10 GRAM
  • Bestaat uit een houder waarin een nylondraad wordt geplaatst, welke verticaal tegen de huid wordt gedrukt en zo een druk creert van 10 gram

    • evaluatie neuropatische voet t.h.v. verschillende plaatsen: internationale overeenkomst voor grote teen, MT kop 1 en 5 -> wanneer n van deze drie punten niet gevoeld wordt spreekt men van neuropathie
    • loodrecht aanprikken, een C-kromming maken en lossen na 1 2 sec.
    • Eerst op hand proberen
    • Ogen laten sluiten en vragen te verwittigen wanneer het filament gevoeld wordt
    • Filament niet over de huid laten glijden
    • Geen herhaald contact op dezelfde plaats
    • Op moment van aanprikken dient de patint ja te zeggen
    • Niet doen op plaatsen met dikke eelt (callus)
    • Test jaarlijks te herhalen

    Aanwezigheid van een ulcus

  • Localisatie
    • Vasculair ulcus: meestal bovenop de tenen of ter hoogte van de teentoppen
    • Neuropatisch ulcus: meestal t.h.v. voetzool, grote teen, hiel, onderkant van metatarsaalkoppen en tussen de tenen
  • Diepte, wordt afgetast d.m.v. een peilsonde
  • Wonde situeren in de Wagner classificatie om te komen tot eenvormigheid in communicatie en behandeling.
    • W1, W2 en W3 ontstaan ten gevolge van neuropathie (alle drukletsels zijn neuropatisch en de evolutie hangt af van de vasculariteit)
    • W4 en W5 ontstaan ten gevolge van circulatiestoornissen
    • Mate van weefseldestructie -> peilen is noodzakelijk

    Wagner classificatie wordt vaak gebruikt omdat ze eenvoudig is maar heeft als nadeel dat ze voor wetenschappelijke doeleinden onvoldoende nauwkeurig is. De in 1996 gentroduceerde University of Texas Diabetic-Wound classification van Armstrong vormt een alternatief samen met de PEDISclassificatie van de International Working Group of the diabetic Foot.

    beeldvorming

  • een elektromyografie (EMG) gaat de elektrische activiteit na van de zenuwen en kan informatie geven over de uitgebreidheid van aanwezige neuropathie.
  • Klassieke RX van de voet
    • Lage sensitiviteit en specificiteit
    • Moeilijke differentiaal diagnose tussen osteomyelitis en Charcot-artropathie
    • Kan negatief zijn eerste 4-6 weken
  • Botscintigrafie: Sensitiviteit van 66% - lage specificiteit
  • Anti-granulocyten scintigrafie: sensitiviteit van 89% - hogere specificiteit dan botscan
  • NMR: hoge sensitiviteit (90%) en hoge specificiteit (90%)
  • Vasculair onder andere
  • Doppler- of duplexonderzoek
  • angiografie
  • bepalend voor de chirurgische mogelijkheden

    labo

  • parameter voor glycemie-regeling: HbA1c
  • parameters voor infectie: WBC sedimentatie CRP <> niet sensitief en specifiek

Microbiologische cultuur

Indien klinische tekens van infectie (roodheid, warmte, oedeem, temperatuur, ...) aanwezig

Vanaf Wagner 2 steeds wondcultuur nemen, zelfs indien klinische tekens van infectie ontbreken (geen infectietekenen wil niet zeggen dat er geen infectie is)

W3: zeker infectie (kans op osteomyelitis > 90%)

  • Cultuur (aeroob/anaeroob) nemen vr start antibiotica-therapie
  • Bij voorkeur diepe wondcultuur nemen (na debridement/peroperatief)
  • Hemocultuur bij koorts, sepsis
  • Eventueel botcultuur peroperatoir
  • Empirisch antibiotica starten, aan te passen aan bacterieel spectrum/antibiogram
  • Meestal menginfecties

  • Arobe Gram + bacterin: stafylokokken, streptokokken
  • Arobe Gram bacterin: E. Coli, Proteus, Klebsiella, enterococcus
  • Anarobe bacterin: B. Fragilis, Clostridium perfrigens
  • Belang van anaroben = 20 40%

Behandeling van de diabetische voet

  • Verzorging van de lokale voetwonde is een urgentie
  • Verwijderen van eelt, necrose en/of fibrine (is noodzakelijk)
  • Steeds wonden reinigen
  • Ontsmetten bij infectie (bv. Chloorhexidine 0,5% bij gram positieve kiemen of azijnzuur 0,5% bij gram negatieve kiemen)
  • Spoelen
  • Bedekken met een actief verband rekening houdend met aspect van de wonde
  • necrotische wonden of W4 W5 met droge necrose

is tengevolge van circulatiestoornissen => ciculatiestoornis verhelpen

  • indien geen revascularisatie mogelijk wordt de wonde droog gehouden, om niet nog meer weefsel te vernietigen
  • indien succesvolle heelkundige revascularisatie kan de wonde worden gedebrideerd, eventueel aangevuld met hyperbare O2tank die de microcirculatie positief benvloedt
  • necrotische wonden of W4 W5 met natte necrose
  • juiste actieve verbanden om een evenwichtig vochtig wondmilieu te creren en maceratie te vermijden al of niet aangevuld met alternatieve therapien (madentherapie, VAC, groeifactoren, lichttherapie, e.d.)
  • amputatie kan worden overwogen op vasculaire basis en osteomyelitis (MRI)
  • aanvullende behandelingen zoals chirurgisch debridement, ABtherapie a.h.v. antibiogram, pijnbehandeling e.d.
  • Aanpak van de onderliggende oorzaak van de diabetische voetwonde

Drukontlasting is absoluut noodzakelijk (bv. d.m.v. een vilt, gips, walker, vermageren)

  • Vilt
  • Total contact cast (TCC):
  • een minimaal gewatteerd gipsverband gemodelleerd naar de vorm van de voet waardoor een gelijkmatige belasting wordt verkregen over de gehele voetzool zodat de druk ter hoogte van het ulcus wordt gereduceerd.
  • TCC wordt vooral toegepast voor het reduceren van druk t.h.v. de voorvoet.
  • voordeel
  • patint kan het gipsverband niet verwijderen waardoor een hoge therapietrouw

  • nadeel:

Kan bijkomend schade aanbrengen indien de gips niet adequaat wordt aangebracht

Regelmatige observatie is niet mogelijk

Niet praktisch voor de patint (slapen, douchen e.d.)

Genfecteerde wonden of ischemie zijn een contra-indicatie

  • afneembare cast walkers (Removable Total Contact Cast)

vervaardigd uit kunststof omsluiten zij de voet en het onderbeen.

  • voordeel
  • even groot drukreducerend vermogen. Worden door de patint beter verdragen en laten inspectie toe. Genfecteerde wonden vormen geen tegenindicatie.

  • nadeel

Mogelijkheid van patint om laars zelf te verwijderen, kan een gebrekkige therapietrouw in de hand werken. Om dit nadeel te omzeilen werd de instant total contact cast ontworpen, waarbij een afneembare cast walker bijkomend wordt ingepakt met een klevende laag of gipsverband

  • Halve schoen of loopschoen
  • Initieel ontwikkeld om de druk op de voorvoet te kunnen reduceren. De schoen is relatief goedkoop en makkelijk aan te brengen. Heeft een minder drukreducerend vermogen dan de total conatct cast.

  • Inlegzolen en orthesen in een confectieschoen
  • Bv. inlegzolen teenorthese om ulcus te ontlasten bij interdigitale ulcera of teenulcera

  • Therapeutische schoenen

Op maat gemaakte therapeutische schoenen

Het drukreducerend vermogen van de laatste 2 is te laag voor de behandeling van een aanwezig ulcus maar worden vooral gebruikt als preventieve matregel.

  • Brede multidisciplinaire aanpak voetkliniek

Het is sterk aanbevelenswaardig de diabetes patint langs een gespecialiseerd voetcentrum te sturen wanneer

  • diabetische voetwonden >graad 2
  • niet-coperatieve patint en/of onaangepaste sociale omgeving in dit centrum zijn kunnen verschillende disciplines geraadpleegd worden
  • Endocrinoloog diabetoloog (metabole controle)
  • Plastisch chirurg
  • Orthopedist
  • Vaatchirurg
  • Verpleegkundige en gipsverpleegkundige
  • Gespecialiseerd schoenmaker
  • Revalidatie-arts
  • Podoloog
  • Daarnaast: nefroloog, neuroloog, dermatoloog
  • Psycholoog
  • Secretariaat
  • Betrokkenheid huisarts

Binnen de organisatie van de gezondheidszorg kan de behandeling van een diabetische voetwonde op verschillende plaatsen plaatsvinden

  • Ambulant
    • Wondzorg
    • Conservatief: geen abces, geen ischemische rustpijn, geen osteomyelitis
    • Rust: ontlasting van de voet
    • Immobilisatie (gips) en controle T bij acute Charcot voet
    • Abtherapie onder controle van kweek
    • Oorzaak wegnemen
  • Dagnopname
  • Voor o.a. Aredia-infuus (bij acute Charcot voet)
  • Kleine ingrepen waarbij lichte narcose nodig is of als dat in het OK moet doorgaan
  • ABtherapie onder controle van kweek
  • Hospitalisatie
    • Debridement van de wonde
    • Abtherapie IV
    • Optimale metabole controle
    • Arterile revascularisatie (PTA, stent, chirurgisch)
    • Mineure amputatie (teen-, metatarsaal-, of voorvoetamputatie)
    • Majeure amputatie (onderbeen- of bovenbeenamputatie)
    • Zo snel mogelijk naar ambulante zorg

preventie

organisatie gezondheidszorg

Om de openbare gezondheidszorg financiel onder controle te houden heeft de overheid er alle belang bij complicaties te vermijden en preventie te bevorderen. Hiertoe werden verschillende initiatieven genomen waaronder

  • Diabetespas is (sinds 2003) een minidossier dat de patint, op voorschrift van zijn huisarts of geneesheer-specialist, bij zijn ziekenfonds kan aanvragen. Deze pas is een hulpmiddel om de communicatie tussen de huisarts, de patint, andere eerste-en tweedelijnverzorgers te verbeteren.
    • Is gericht op alle DM-patinten, voornamelijk zij die nog niet behandeld worden met insuline.
    • Bij gebruik van een diabetespas heeft de patint recht op een jaarlijkse terugbetaling van 2 consultaties (telkens 45) bij een erkend podoloog. (www.diabetespas.be)
  • Het zorgtraject diabetes is (sinds 2009) een overeenkomst tussen de patint, zijn huisarts (die de overeenkomst naar het ziekenfonds stuurt voor goedkeuring) en een geneesheer-specialist.
    • Is voor namelijk gericht op DM-type2 die met insuline behandeld worden (1 2 inspuitingen).
    • Voorwaarden voor deze vierjarige overeenkomst is dat de patint jaarlijks op consultatie gaat, tweemaal bij zijn huisarts (GMD) en nmaal bij de geneesheer-specialist. Deze consultaties worden door het ziekenfonds volledig terugbetaald.
    • De patint heeft via dit zorgtraject onder andere recht op jaarlijks twee consultaties van 45 bij een erkend podoloog. De patint betaalt hiervoor enkel het remgeld. (www.zorgtrajact.be)

    o De diabetesconventie is (sinds 1987) een overeenkomst tussen het RIZIV (Rijksdienst voor Ziekte-en Invaliditeitsverzekering) en een erkend centrum voor diabetologie. Deze laatsten krijgen een financile vergoeding van het ziekenfonds voor materiaal en educatie.

  • Is voornamelijk gericht op patinten die dagelijks 2 of meer keer insuline inspuiten.
  • Voorwaarden voor deze jaarlijkse overeenkomst is onder andere dat de patint minimaal 30 maal per maand zelf zijn glycemie bepaalt, dat hij zich laat begeleiden door een diabetesteam en dat hij bij de huisarts een GMD heeft.
  • In deze overeenkomst is ook terugbetaling voorzien bij consultatie aan de voetkliniek.

Educatieve aspecten

Een professionele educatie is noodzakelijk om goede gewoonten te helpen handhaven en om minder goede gewoonten te helpen wijzigen en te veranderen. 40% van de opnames i.v.m. diabetische complicaties zou het gevolg zijn van gebrek aan kennis i.v.m. zelfzorg.

  • voeteducatie
    • Voeten dagelijks wassen met lauw water en pH neutrale zeep Geen hete voetbaden (temperatuur van het water met de hand of termometer controleren)
    • Langdurige voetbaden vermijden ( 5 10 min)

    • Voet zorgvuldig drogen, voornamelijk tussen de tenen (<> schimmels e.d.)
    • Voeten dagelijks bekijken (zorgvuldig, eventueel met bril en behulp van een spiegel volledig, voetzool en rug, interdigitale ruimten, nagels opsporen van abnormaliteiten, eelt, barsten, schimmelinfecties, kleurveranderingen -> podoloog raadplegen)
    • Callus tijdig signaleren en laten verwijderen (zelf nooit met schaar of lemmet, wel met een puimsteen)
    • Nagels recht knippen, vijlen met kartonnen vijltje
    • Voeten dagelijks hydrateren met vette crme (behalve tussen de tenen)
    • Dagelijks proper paar kousen, liefst wollen of katoenen zonder naden
  • schoenen
    • Aankopen in namiddag (op dit tijdstip kan de voet al wat gezwollen zijn, waardoor de schoenen zeker niet te nauw worden gekocht)
    • Aangepast aan de vorm van de voet -> controleer met pen en papier
    • Voldoende lang (1 cm langer dan de langste teen), breed (even breed als de voet ter hoogte van de metatarsalen) om ruimte te geven aan de tenen <> kissing ulcers
    • Een hak niet hoger dan 3 cm
    • Vervaardigd uit soepel en ventilerend materiaal
    • Aangepast aan dagelijkse activiteiten
    • Tijdens behandelingsfase: aangepaste schoenen zowel binnen- als buitenshuis
  • Podoloog raadplegen
  • de Simms classificatie kan een leidraad zijn voor het bepalen van de frequentie van de controles en het inschatten van het risicoprofiel van de patint

  • Traumata vermijden
    • geen open schoenen
    • binnenzijde van de schoen inspecteren alvorens hem aan te trekken,
    • Geen dangerous bathroom surgery/badkamer-chirurgie, zelfverzorging met onaangepaste en/of gevaarlijke instrumenten
    • nooit blootvoets lopen
    • geen warmtebronnen gebruiken in de nabijheid van de voeten (warmwaterkruik, warmwaterkruiken, electrisch deken, kachel, warme radiator e.d.)
    • aanvullende educatie aandachtspunten
  • goed gecontroleerde DM
    • normoglycemie verhindert het optreden van neuropathie en angiopathie, de verworven letsels zijn echter onomkeerbaar
    • het geglycosileerde hemoglobine moet < 7% zijn (normaal tusen 4-6%)
  • levensstijl die risicofactoren maximaal reduceert (roken, voeding, beweging)
    • educatie voor professionelen
    • eerste lijnverzorgers en huisartsen
    • de gemiddelde tijd tusen het ontstaan van probleem en de verwijzing is gemiddeld 188 dagen -> snel genoeg doorverwijzen kan tot 80% minder amputaties leiden

Besluit

Invest now save later

Amputatie voorkomen vereist geen high-tech acties: de zorgvuldige inspectie van de diabetesvoet op een regelmatige basis is n van de gemakkelijkste, minst dure en meest efficinte maatregel om voetcomplicaties te verhinderen

Aanvullend bronnenmateriaal

  • www.wondzorg.be
  • www.diabetes-vdv.be
  • www.voetverzorging.nl
  • www.medinet.be
  • www.idf.org

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!