De invloed van de politiek

Hoofdstuk 3: De invloed van de politiek op de bruinkoolgroeve

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt het politieke aspect van bruinkoolwinning besproken. Er wordt ingegaan op de bruinkoolgroeve Garzweiler. Er zitten vele kanten aan het winnen van bruinkool. In het eerste hoofdstuk zijn de negatieve ecologische gevolgen van de bruinkoolwinning op het grondwater en de grondwaterspiegel aangetoond. Ook zullen er bij de uitbreiding Garzweiler II 13 dorpen met 7600 inwoners moeten wijken (Lammerse, 1999). Dit roept veel weerstand op van de plaatselijke bevolking. Een groot deel van de Duitse energie is afkomstig van bruinkoolwinning. Het stoppen van de bruinkoolwinning zal grote economische gevolgen hebben. Door de tegengestelde belangen is er sprake van een conflict. De voornaamste belanghebbenden in dit conflict zijn de natuurbeschermers, de omwonenden van de bruinkoolgroeve en RWE en zijn werknemers.

Ik zal in dit hoofdstuk proberen te achterhalen wat de invloed van de politiek op het beleid van de bruinkoolgroeve is. Ten eerste zal de politieke situatie betreffende de bruinkoolgroeve Garzweiler II besproken worden. Daarop volgend zal achterhaald worden waarom het niet is gelukt de bruinkoolwinning stop te zetten. Vervolgens zal er gekeken worden naar de maatregelen die RWE heeft moeten treffen om de negatieve ecologische effecten van de bruinkoolwinning te beperken. Ten slotte wordt er nog gekeken naar de Nederlandse invloed betreffende de maatregelen tegen grondwaterdaling.

Politieke situatie

Een aantal belangrijke kenmerken van conflicten zijn onder anderen wat er op het spel staat, wie de actoren zijn en de geschiedenis van het conflict (van der Eijk, 2001 p.63). De betrokken actoren bij dit conflict zijn enerzijds de natuurbeschermers (o.a. der BUND), zij streven naar een beter milieu en willen de bruinkoolwinning dus zoveel mogelijk beperken, en de omwonenden, zij willen graag in hun bestaande dorpen blijven wonen en willen dus geen uitbreiding van Garzweiler. Aan de andere kant van het conflict staat RWE en zijn werknemers. Met een aandeel van 30% in de Duitse stroomvoorziening en 17.000 werknemers (RWE Power, 2008) kun je je de grootte van het bedrijf RWE voorstellen. Het stoppen van de bruinkoolwinning zal dan ook grote gevolgen hebben. Andere actoren zijn de verschillende politieke partijen. Zij hebben allen bepaalde idealen die wel of niet tegen de uitbreiding van Garzweiler ingaan. De politieke partijen moeten echter proberen zoveel mogelijk tevredenheid in de samenleving creren. Ook willen ze vaak in de coalitie blijven en herkozen worden.

Om een idee te geven van de politieke ontwikkelingen door de jaren heen, zal ik een chronologisch verloop van Garzweiler II geven. Veel gegevens hiervan zijn afkomstig van de internetsite van WDR. In 1987 ontstaat het plan voor Garzweiler II. Vanwege ecologische reden wordt in 1991 het gebied dat Garzweiler II mag bestrijken begrensd door de landsregering. In 1993 wordt er een plan opgesteld, waarna RWE in oktober 1994 een moderniseringsplan opstelt om CO2 uitstoot te verminderen. In maart 1995 wordt het plan door het ministerie van milieu goedgekeurd. Die Grnen zijn in deze tijd tegen de uitbreiding van de bruinkoolgroeve. Vanwege dit standpunt verkrijgen ze veel stemmen. Ze vormen na de verkiezingen samen met SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands) de coalitie. In juli 1995 stellen Die Grnen en SPD in het coalitieverdrag vast dat ze het nog niet met elkaar eens zijn betreffende Garzweiler II. SPD is voor uitbreiding van Garzweiler. De voornaamste reden hiervoor is de werkgelegenheid. Veel SPD-politici zijn werkzaam geweest bij RWE. Ook minister Wolfgang Clement heeft nauwe banden met de bruinkoolindustrie. Hij is lid van de mijnwerkersvakbond en zat tot 1993 in de Raad van Toezicht van Rheinbraun. (Lammerse, 1999). Doordat RWE een groot deel van de Duitse energievoorziening levert, beschikking over economische en financile middelen heeft en eveneens over informatie kennis en expertise beschikt, is RWE een machtsbron (van der Eijk, 2001 p.80). Dit speelt ook een grote rol bij de besluitvorming. Ondanks dat er nog onenigheid in de coalitie is, dient RWE in augustus 1995 een bedrijfsplan in bij toezichthouder Bergamt Dren en dit wordt onderzocht. In april 1997 dienen Die Grnen hier een klacht tegen in, maar deze wordt door het staatsgerechtshof afgewezen. Het ingediende bedrijfsplan uit 1995 wordt in december 1997 goedgekeurd. In januari 1998 wordt er op een partijdag van Die Grnen besloten dat de coalitie met SPD wordt voortgezet. Dit houdt in dat Die Grnen de uitbreiding van Garzweiler II moeten toestaan. In oktober 1998 schikken Die Grnen en SPD zich. Vanaf dit moment is de bouw van Garzweiler II dus een feit en mag er water onttrokken worden bij de ontginning van bruinkool. Na de goedkeuring van het plan hebben der BUND (de Duitse afdeling van Friends of the Earth) en particulieren nog vele bezwaren ingediend, maar deze zijn telkens afgewezen.

Milieugroepering versus Energiegigant

Waarom hebben die Grnen en der BUND de uitbreiding van Garzweiler niet kunnen tegenhouden? Uit een onderzoek van Graichen, Requate en Dijkstra uit 2000 blijkt dat milieugroeperingen wel degelijk een bedreiging voor een monopolist kunnen zijn. Hun onderzoek gaat in op de Schnauzaak. Hierbij zijn milieugroeperingen tegen het energiebedrijf KWR (Kraftbertragungswerke Rheinfelden) ingegaan. KWR haalt 40% van zijn energie uit kernenergie. De milieuactiegroep wou deze 40% verminderen of vervangen door een schonere energiebron. Na jaren lobbyen haalden ze uiteindelijk in 1996 hun gelijk en hebben zij een eigen bedrijf EWS (Elektrizittswerke Schnau) opgericht.

Graichen, Requate en Dijkstra hebben aan de hand van dit voorbeeld een model opgesteld van de lobbystrijd. In hun onderzoek concludeerden ze dat de waarschijnlijkheid dat een milieugroepering het conflict wint, stijgt naarmate er meer campagne wordt gemaakt, er een toename van ecologische schade is of wanneer er een vermindering van de opbrengst uit de monopoliepositie op het spel staat. Dus hogere productiekosten of hogere prijsgevoeligheid zal het aantal lobbyactiviteiten van de vervuilende firma om zijn monopoliepositie te verdedigen verlagen. Hogere schadegevoeligheid of emissies die dichtbij het emissieniveau van de monopolist liggen, vergroten de politieke inspanningen van de milieugroepering. De monopolist zal daarom een minder vervuilende, en dus duurdere, technologie kiezen, om de motivatie van de tegenstanders te verminderen. De reactie is echter gevoelig voor de politieke zetting.

Het feit dat de bruinkoolwinning van Garzweiler door mag gaan, komt dus waarschijnlijk doordat RWE genoeg voorzorgsmaatregelen heeft genomen om de politieke strijd te winnen. De politieke zetting was eveneens van belang, aangezien die Grnen niet de grootste partij was, maar SPD.

Maatregelen

Om een vergunning te kunnen krijgen heeft RWE bepaalde voorzorgsmaatregelen moeten treffen. In 1991 is door de staatsregering bepaald dat het Garzweiler II terrein maximaal 48 km2 mag bestrijken, in plaats van de eerder voorgestelde 66 km2 (WDR, 2008). Ook heeft de coalitie toestemming moeten geven.

Europese energiebedrijven moeten aan EU-ETS (European Union - Emission Trading Systym) doelstelling voldoen. Sinds het Kyoto Protocol in februari 2005 speelt klimaatbeleid een belangrijke rol in de globale politiek. Elk land moet aan nationale politieke vereisten tegemoetkomen en bedrijven moeten klimaataspecten als een economische factor in hun bedrijfsstrategie overwegen. (Wittneben & Kiyar, 2009)

De maatregelen die RWE heeft getroffen staan in het milieuprogramma 2006, dat te vinden is op de website van RWE. Hieronder bevinden zich drie maatregelen om watervervuiling tegen te gaan. Ook zijn er drie maatregelen die gaan over het natuurbehoud, behoud van moerasgebieden en infiltratie. Voor de drinkwatervoorziening voor het omliggende gebied heeft RWE een pijpleidingsysteem aangelegd. Er is ook een infiltratiesysteem dat het grondwaterpeil constant houdt. Dit infiltratiesysteem zorgt ook voor een gelijkmatige grondwaterstand in Limburg. (RWE Power, 2006, juni) Het grondwaterpeil wordt bijgehouden in zowel Duitsland als Nederland.

Invloed Limburg

De grondwaterdaling die veroorzaakt wordt door de bruinkoolwinning is niet grensgebonden. In Limburg is veel te merken van de grondwaterdaling, waar tussen 1983 en 1992 het grondwater niveau plaatselijk meer dan 5 meter daalde (Dufour, 1998 p. 74). In de jaren 90 werd de provincie nog niet veel bij de besluitvorming betrokken. De vergunning voor de grondwateronttrekking uit 1998 kwam voor Limburg dan ook als een volslagen verrassing. (Lammerse, 1998).

Tegenwoordig wordt de rol van de Europese Unie steeds groter en een land mag niet zomaar meer een grondwaterverlaging in een ander land veroorzaken. Daarom wordt in Limburg de grondwaterzakking nauwkeurig bijgehouden. Op basis van de modelresultaten waren er als gevolg van deze maatregelen geen grondwaterstandverlagingen meer te verwachten. In 2000 bleek echter dat bij een aantal buizen de gemeten grondwaterstand behoorlijk lager lag dan de gesimuleerde grondwaterstand. Hierop heeft de Duitse overheid de infiltratie aangepast en uit de reeksen van Duitse peilbuizen blijkt dat de gemeten en gesimuleerde waarden sindsdien weer nagenoeg gelijk zijn. (Gedeputeerde Staten, 2004).

Conclusie

Uit het onderzoek blijkt dat de politiek invloed heeft op de besluitvorming bij een bruinkoolgroeve. Vaak zijn er grote economische belangen aan bruinkoolwinning gebonden, waardoor stopzetten vaak niet mogelijk is. Toch zijn er gevallen waarbij dit wel het geval is, zoals bij de Schnauzaak. Om de motivaties van milieugroeperingen te verminderen zullen energiegiganten voor minder vervuilende, maar duurdere, technologien kiezen. Met de groter wordende rol van de Europese Unie, zal er meer rekening met de grensoverschrijdende gevolgen van bruinkoolwinning, zoals de daling van het grondwaterpeil, worden gehouden. In het geval van bruinkoolgroeve Garzweiler heeft het bedrijf RWE genoeg maatregelen genomen om de uitbreiding van de bruinkoolgroeve door te mogen zetten.

Literatuur

Dufour, F.C. (1998). Grondwater in Nederland: onzichtbaar water waar wij op lopen.

Geologie van Nederland, deel 3. Nederlands Instituut voor Toegepaste Geowetenschappen TNO - Delft.

Eijk, C. van der. (2001). De kern van de politiek. Amsterdam, Het Spinhuis.

Gedeputeerde Staten. (2004, 21 december). Actieplan Verdrogingsbestrijding 2004-2007. Verkregen 24 januari 2010, van http://www.limburg.nl/upload/pdf/

Water_ActieplanVerdrogingsbestrijding20042007.pdf

Gier, A.M. de & Opschoor, J.B. (red.). (2008). Onzekerheden en klimaatverandering.

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen.

Graichen, P. R., Requate, T., & Dijkstra, B. R. (2001). How to win the political contest: A monopolist vs. environmentalists. Public Choice, 108, 273-293.

Hof, A. F., den Elzen, M. G. J. & Vuuren, D. P. van. (2008). Analysing the costs and benefits of climate policy: Value judgements and scientific uncertainties. Global Environmental Change, 18, 412-424.

Lammerse, A. (1998, 25 november). Bruinkoolplan Duitsers baart Limburg zorgen. Volkskrant. Verkregen 24 januari 2010, van http://www.volkskrant.nl/ dagelijksarchief/1998/november/25/

Lammerse, A. (1999, 9 januari). Bruinkooldictatuur. Volkskrant. Verkregen 24 januari 2010, van http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article787092.ece/

bruinkooldictatuur

Miranda, M., Burris, P., Froy Bincang, J., Shearman, Ph., Oliver Briones, J., La Via, A., Menard, S. (2003). Mining and critical ecosystems: mapping the risks, Washington: World Resources Institute.

RWE Power. (2006, juni). kologie im Nordrevier Wasser fr die Feuchtgebiete. Kln, Der Springende Punkt. Verkregen 24 januari 2010, van http://rwe.com/web/cms/ mediablob/de/346066/data/345780/7196/rwe/innovationen/services/infothek-forschung-entwicklung/infothek-downloadbereich/wasser-fuer-feuchtgebiete-pdf.pdf

RWE Power. (2008, november). Standort Niederhaussem - Das Innovationszentrum Kohle. Kln, Spohr's Bro fr Kommunikation GmbH.

RWE Power. (2006). Environmental program 2006. F Verkregen 24 januari 2010, van http://www.rwe.com/web/cms/en/11710/activities/environmental-program/

WDR. (2008, 10 januari). Umstrittener Braunkohlentagebau Garzweiler II - eine Chronik. Verkregen 24 januari 2010, van http://www.wdr.de/themen/politik/nrw/garzweilerII/ 060616_chronik.jhtml?rubrikenstyle=politik#sw01

Wittneben, B., & Kiyar, D. (2009). Climate change basics for managers. Management Decision, 47, 1122-1132.

Please be aware that the free essay that you were just reading was not written by us. This essay, and all of the others available to view on the website, were provided to us by students in exchange for services that we offer. This relationship helps our students to get an even better deal while also contributing to the biggest free essay resource in the UK!